اسلام دینی گسترده و همه‌جانبه است و دیدگاه‌ها و افکار مسلمانان باید به‌گونه‌ای شکل بگیرد که با خواسته‌های اسلام سازگار باشد، اگر اسلام را به‌صورت گسترده مطالعه کنیم واضح میگردد که در اسلام نه افراط وجود دارد و نه تفریط؛ بلکه اسلام دینی میانه‌رو و معتدل است.
همچنین اسلام از پیروان خود می‌خواهد که هر مسلمان باید انعطاف‌پذیر، دارای ذهن باز و دیدگاه فراخ باشد او باید هر چیزی را از دیدگاه اسلام بررسی کند و از پیروی طبیعت، خودخواهی و خودمحوری خود بپرهیزد، هر مسلمان به‌ویژه کسانی که زمام امور مسلمانان را در دست دارند باید از جمود فکری بیرون آمده و دارای اندیشه وسیع باشند.
اگر کسانی پیدا شوند که خود را مسلمان می‌دانند و به اسلام نسبت می‌دهند اما به‌جای آن‌که همه‌چیز را در چارچوب اسلام ببینند، به‌سوی افراط یا تفریط گرایش داشته باشند؛ در این صورت یا در گودال‌های جهالت فرو رفته‌اند و از روح اساسی اسلام آگاهی ندارند یا از سوی فریب‌کاران دیگر به‌کار گرفته شده‌اند و یا هم خودخواهی، خودبزرگ‌بینی و حاکمیت تمایلات شخصی بر آنان چیره شده است؛ که این خود نیز نوعی جهالت به‌شمار می‌رود.
اسلام روح مسلمانان و دینی مبتنی بر اعتدال است، اسلام به زمان مشخصی محدود نیست و به قوم، ملت یا سرزمین خاصی اختصاص ندارد بلکه از زمان پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم تا روز قیامت ادامه دارد و چراغ آن همواره روشن خواهد ماند، از همین رو چون جغرافیای اسلام وسیع است هر کسی می‌تواند از پیروان آن باشد؛ زیرا الله تعالی این ویژگی را به اسلام بخشیده است که دینی میانه‌رو باشد تا هر کسی بتواند در سایه آن زندگی خوبی داشته باشد.
اگر به پس‌منظر تاریخی بازگردیم و مسیر گروه‌های منحرف و گمراه را از آغاز اسلام بررسی کنیم درمی‌یابیم که این گروه‌ها هیچ‌گاه به‌طور پایدار از حاکمیت و مسئولیت بر گستره جغرافیایی وسیعی برخوردار نشده‌اند؛ و اگر هم زمانی قدرت را به دست آورده‌اند در مدت کوتاهی آن را از دست داده‌اند، دلیل آن این است که آنان از هدف اساسی اسلام یعنی میانه‌روی، اعتدال و دوری از افراط و تفریط بی‌بهره مانده‌اند.
اکنون اگر به خوارج معاصر یعنی داعش بنگریم می‌بینیم که آنان بر اهل سنت و جماعت مُهر کفر می‌زنند، عقاید تحریف‌شده‌ای ارائه می‌کنند و احکام اسلام را تحریف می‌نمایند، این امر نشانه آشکاری است که آنان عروسک‌های دست دیگر سازمان‌های استخباراتی‌اند و در راستای منافع آن‌ها بازی می‌کنند تا از طریق آنان مسلمانان را سرکوب کنند و مانع پیشرفت نظام اسلامی شوند.
یا این‌که آنان از اساسات اسلام آگاهی ندارند و جهالت بر وجودشان چیره شده است؛ به همین دلیل مسلمانان را تکفیر می‌کنند و افراط‌گرایی در میان‌شان به نهایت درجه رسیده است.
رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرموده است:
عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ: كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا بَعَثَ أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِهِ فِي بَعْضِ أَمْرِهِ قَالَ: «بَشِّرُوا وَلَا تُنَفِّرُوا، وَيَسِّرُوا وَلَا تُعَسِّرُوا». (رواه مسلم)
ترجمه: از ابوموسی رضی‌الله‌عنه روایت است که هرگاه رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم یکی از یاران خود را برای انجام کاری می‌فرستاد، به او می‌فرمود: «به مردم بشارت دهید و آنان را متنفر نسازید؛ آسان بگیرید و سخت‌گیری نکنید».
خلاصه این‌که مسلمان باید مفهوم اسلام را به‌خوبی درک کند و آن را نیز به شیوه درست به دیگران انتقال دهد، او باید از تنگ‌نظری، افراط، تفریط و خودمحوری دوری کند، همچنین مسلمان باید دارای اندیشه‌ای گسترده باشد و از عقاید تکفیری بپرهیزد، همان‌گونه که اسلام دین میانه‌روی و اعتدال است پیروان آن نیز باید میانه‌رو باشند و اعتدال را در پیش گیرند.