از دیدگاه عقل و قانون یک اصل پذیرفتهشده این است که هر کشور باید پیش از توجه به مشکلات دیگران برای حل مشکلات و چالشهای داخلی خود گامهای عملی بردارد، اما در سالهای اخیر مشاهده شده است که رژیم پاکستان همواره تلاش کرده است خود را بهعنوان میانجی، مشاور یا تسهیلکننده در حل برخی منازعات منطقهای و بینالمللی مطرح سازد؛ از بحرانهای میان امریکا و برخی کشورهای منطقه گرفته تا تلاش برای کاهش اختلافات میان کشورهای اسلامی.
این در حالی است که بسیاری از مشکلات داخلی این کشور و چالشهای مربوط به روابط آن با کشورهای همسایه همچنان بدون راهحل باقی ماندهاند، پاکستان بارها ادعا کرده است که برای تأمین صلح و ثبات در منطقه تلاش میکند و در برخی موارد نیز در گفتوگوهای سیاسی و دیپلماتیک سهم گرفته است، بدون تردید همکاری برای صلح منطقهای یک ضرورت انکارناپذیر است؛ اما پرسش اساسی این است که آیا کشوری که خود با مشکلات گسترده امنیتی، اقتصادی و سیاسی روبهرو است؛ نباید پیش از هر چیز برای اصلاح وضعیت داخلی خویش تلاش کند؟
در پاکستان ناامنی، اختلافات سیاسی، بحرانهای اقتصادی، فساد اداری و نارضایتیهای اجتماعی و قومی همچنان از مهمترین نگرانیهای مردم به شمار میروند، افزون بر این روابط این کشور با برخی همسایگانش نیز در مراحل مختلف با تنشها و سوءتفاهمهای گوناگون همراه بوده است، در چنین شرایطی تمرکز بیش از حد بر مسائل خارجی بدون توجه کافی به مشکلات داخلی نمیتواند دستاوردهای پایدار و ماندگاری به وجود آورد.
از سوی دیگر افغانستان بهعنوان نزدیکترین همسایه پاکستان بیش از هر کشور دیگری از سیاستهای اسلامآباد متأثر شده است. ملتهای دو کشور بهعنوان دو ملت مسلمان و همفکر برادر نهتنها در ارزشهای دینی با یکدیگر مشترکاند بلکه روابط عمیق و تاریخی همسایگی نیز دارند؛ اما امروز این رژیم بیش از هر زمان دیگری به عامل ایجاد فاصله، بیاعتمادی و شکاف میان دو ملت تبدیل شده است.
شمار زیادی از علما و حتی رهبران دینی و شخصیتهای برجسته پاکستان نیز بر این باورند که اگر پاکستان به همان اندازه که برای ایفای نقش در منازعات دوردست تلاش میکند برای تقویت روابط با افغانستان بر پایه احترام متقابل، عدم مداخله و حسن همجواری کوشش میکرد؛ فرصتهای بسیار بیشتری برای ثبات و همکاری در منطقه فراهم میشد.
بر اساس دانش، خرد و تجربه سیاسی صلح از خانه خود انسان آغاز میشود، کشوری که میخواهد در حل بحرانهای منطقهای نقش مؤثر ایفا کند باید پیش از هر چیز در داخل مرزهای خود نمونهای موفق از ثبات، عدالت و حکومتداری خوب ارائه دهد، در غیر این صورت تلاش برای حل مشکلات دیگران در حالی که مشکلات خود همچنان پابرجاست به کسی میماند که بهجای دیدن کاستیهای خود، تنها به عیبهای دیگران مینگرد.
در پایان آینده منطقه زمانی میتواند روشن باشد که همه کشورها بهویژه پاکستان اصل مسئولیتپذیری را از خانه خود آغاز کنند؛ زیرا صلح پایدار نه با شعارها بلکه با اصلاح واقعی سیاستها، توجه به مشکلات مردم و احترام به حقوق همسایگان تأمین میشود.
