هنگامی که مسلمانان رهبری جهان را به دست گرفتند؛ همان انسانهای بیمار و حیوانصفتی را که جهان را به سوی فساد، بیعدالتی، ظلم، اجبار و بیارزشی سوق میدادند؛ از حکومتهای فرعونیشان کنار زدند و انسانیت را به حرکت در مسیر هماهنگی و توازن واداشتند؛ زیرا آنان دارای ویژگیهایی بودند که شایسته مقام رهبری و زعامت بود. با این حال، متأسفانه ـ چنانکه در بخشهای گذشته یادآوری کردیم ـ نخستین عاملی که سبب ضعف مسلمانان و از دست رفتن قدرت و رهبری آنان شد، بوجود آمدن سستی و ضعف در عقیده و عمل ایشان بود.
۲ ـ تفرقه و جدایی (نبودِ وحدت در میان امت اسلامی)
دومین مشکلی که سبب ضعف امت اسلامی گردید، پراکندگی و اختلاف در میان مسلمانان بود، بر اثر اختلافات درونی مسلمانان، امروز در هر گوشۀ جهان؛ مسلمانان آماج ظلم و ستم قرار گرفتهاند، بسیاری از حاکمان کشورهای اسلامی صرفاً برای منافع شخصیِ خود با دشمنان دیرینۀ اسلام مصالحه میکنند و در کشتار و هزاران نوع ظلم دیگر بر مسلمانان با آنان همدستاند، اگر در هر منطقهای گروهی از مسلمانان برای دفاع از حقوق دینی، ملی و سرزمینی خود به مبارزه برخیزند، در سرکوب آنان میکوشند و تداوم اشغال و سلطۀ حکومتهای ظالم را تضمین مینمایند؛ چنانکه نمونههای آشکار آن را در افغانستان، عراق، سوریه و فلسطین مشاهده کردهایم.
خلاصه اینکه یگانه راهِ بازگرداندن عزت و سربلندی امت اسلامی و از میان بردن ضعف مسلمانان؛ متحدشدن آنان است. مسلمانان باید همچون مسلمانان نخستین باشند و تمام مسلمانان ـ علما، استادان، انجینیران، شاعران، نویسندگان، خبرنگاران و دیگر اقشار ـ باید به وحدت امت اسلامی بیش از هر چیز اهمیت بدهند و در این مسیر کار کنند؛ زیرا اگر مسلمانان متحد و گردهمآیند، بار دیگر به پا خواهند خاست و توان دفاع و انتقام از همۀ مظلومان جهان را به دست خواهند آورد؛ و اگر چنین نشود اختلاف و پراکندگی آنان فرصتی به دست کفار خواهد داد تا همانند امروز به ظلم و ستم ادامه دهند.
یکی دیگر از عواملی که سبب تفرقه در میان مسلمانان شده، رشد و گسترش ناسیونالیسم و وطنپرستی است؛ جریانی که ریشههای اختلاف و جدایی را ژرفتر ساخته و بذر دشمنی و فتنه را در جامعه پاشیده است، همچنان تشکیل احزاب سیاسی نیز برای تجزیه و تقسیم این امت مورد استفاده قرار گرفته است.
الله متعال دربارۀ اهمیت اتحاد مسلمانان در کلام مبارک خود میفرماید:
«وَأَطِيعُوا اللّٰهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَاصْبِرُوا إِنَّ اللّٰهَ مَعَ الصّٰبِرِين» [الانفال: ۴۷]
«و از الله متعال جلّ جلاله و رسول او صلیاللهعلیهوسلم اطاعت کنید و با یکدیگر نزاع نکنید، که در غیر آن ضعیف خواهید شد و قدرت و هیبت شما از میان خواهد رفت؛ و صبر پیشه کنید، زیرا بیگمان الله با صابران است». [انفال: ۴۷]
در آیۀ فوق، الله تعالی جلّ جلاله بیان میکند که نزاعها و کشمکشهای شما، قدرت و هیبتتان را از میان میبرد؛ همانگونه که امروز شاهد این واقعیت تلخ هستیم.
