۴. فقدان رهبری سیاسی واحد در جهان اسلام
در طول تاریخ، یکی از عوامل مهم موفقیتهای مسلمانان، وجود یک رهبری سیاسی واحد و قدرتمند بود اما برعکس، در عصر حاضر یکی از علل اساسی انحطاط مسلمانان، فقدان رهبری سیاسی واحد در جهان اسلام است.
زمانی که خلافت عثمانی به دست کفار سقوط کرد و از میان رفت، این نیز به یکی از عوامل مهم ضعف مسلمانان تبدیل شد. کشورهای اسلامی زیر سلطه دشمنان قرار گرفتند و مسلمانان به جزایر کوچک و دولتهای خورد تقسیم شدند. دشمنان از میان همین مردم، افرادی را به عنوان عوامل خود برگزیدند تا بر مسلمانان حکومت کنند، آنان را تحت فشار قرار دهند، خوار و ذلیل سازند و منابع اقتصادیشان را به کفار بسپارند. اگر کسی در برابر ستم و تجاوز کفار، فریاد دفاع یا اعتراض بلند میکرد، یا کشته میشد و یا به پشت میلههای زندان افکنده میگردید.
خلاصه اینکه مسلمانان از نعمت بزرگ رهبری واحد محروم شدند و پس از آن، هدف اصلی توطئهها و دسیسههای دشمنان قرار گرفتند. با این حال، مسلمانان در بسیاری از مراحل تاریخ یا از رهبری واحد و یا از چند رهبر قدرتمند برخوردار بودهاند.
آخرین دژ محکم رهبری مسلمانان امپراتوری عثمانی بود. رهبران امپراتوری عثمانی بهخوبی توانستند به مدت پنج قرن، جهان اسلام را رهبری نموده و از قلمروهای خود محافظت کنند. در این مدت، دولت قدرتمند عثمانی نماد اقتدار و وحدت امت اسلام به شمار میرفت و دروازههای تهاجم و اشغال سرزمینهای اسلامی به روی اروپاییان بسته بود.
دشمنان اسلام نیز به این درک رسیده بودند که تا زمانی که دولت عثمانی پابرجاست، آنان به اهداف استعماری خود نخواهند رسید. از همین جا، طرح نابودی امپراتوری عثمانی توسط اروپاییان آغاز شد. سرانجام در آغاز قرن بیستم میلادی، با ظهور مصطفی کمال آتاتورک آخرین میخ بر تابوت امپراتوری عثمانی کوبیده شد.
با فروپاشی امپراتوری عثمانی، اساس وحدت و اقتدار مسلمانان درهم شکست و در جغرافیای جهان اسلام، دولتهای بزرگ و کوچک گوناگونی پدیدار شدند. این دولتها که بسیاری از آنها وابسته به شرق و غرب بودند و از استقلال کامل و اقتدار حقیقی بیبهره، نتوانستند عزت و عظمت پیشین مسلمانان را احیا کنند بلکه به سبب غفلت و بیتوجهی همین حکومتها، انحطاط مسلمانان عمیقتر گردید.
رهبری سیاسی واحد در هر قالبی که باشد، یک نیاز ضروری و فوری امت اسلام است. اگر این نیاز برآورده نشود، نه صدای مسلمانان در جهان شنیده خواهد شد و نه آنان خواهند توانست در روند تحولات و تغییرات جهانی، نقشی مثبت و مؤثر ایفا نمایند.
