امنیت و ثبات در نظام سیاسی اسلام برای تطبیق احکام الهی و حفظ بنیادهای جامعه مسلمانان دو رکن اساسی به شمار میروند؛ این دو چنان اهمیت استراتژیک دارند که قرآن عظیمالشأن آنها را بر بسیاری از مناسبات فردی و اجتماعی مقدم دانسته است، الله تعالی جلجلاله در سوره مائده میفرماید: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ أَوْفُواْ بِالْعُقُودِ».
یکی از این «عقود» بسیار مهم پیمان اطاعت از حاکم اسلامی و حفظ حریم امنیت ملی است، بر اساس همین دیدگاه «شورش» و «قیام مسلحانه» در برابر نظام اسلامی تنها یک جرم سیاسی نیست بلکه خط سرخی است که عبور از آن به فروپاشی نظم اجتماعی و هلاکت امت اسلامی میانجامد.
برای درک عمیق این خط سرخ نخست باید به ریشههای لغوی و فقهی این مفهوم نگاهی بیندازیم، بغاوت در لغت از ماده «بَغَیَ» گرفته شده و به معنای سرپیچی و تجاوز از حد و اندازه است، در اصطلاح فقه اسلامی «بغی» به قیام و شورش مسلحانهای گفته میشود که در برابر امام و حاکم مشروع انجام شود در حالی که شورشیان برای اقدام خود ادعای تأویل یا شبههای داشته باشند، این تعریف بهروشنی نشان میدهد که بغاوت از دیدگاه فقهی جرمی سیاسی ـ امنیتی است که ارکان اساسی حکومت اسلامی را هدف قرار میدهد و جامعه را از مسیر امنیت و آرامش منحرف میسازد.
اسلام در حقیقت نظامی جامع و منسجم است و هرگونه خلل در ساختار آن بهویژه از راه قیام و شورش همه ارکان آن را متزلزل میکند، قرآن عظیمالشأن در آیه نهم سوره حجرات یعنی در همان آیه مشهور «قَاتِلُوا الَّتِي تَبْغِي» بهصراحت به حاکم اسلامی دستور داده است که با شورشیان و باغیان بجنگد این دستور یک اختیار نیست بلکه تکلیف الهی است؛ تکلیفی که هر حاکمی خود را مجری شریعت بداند بر عهده دارد.
نکته قابل توجه این است که الله تعالی جلجلاله در همین آیه پس از دستور جنگ با شورشیان میفرماید: «حَتَّى تَفِيءَ إِلَى أَمْرِ اللَّهِ»؛ یعنی جنگ با آنان ادامه مییابد تا زمانی که از سرکشی خود بازگردند و تابع حکم الهی شوند، این تأکید نشان میدهد که بغاوت یک اختلاف عادی سیاسی نیست که صرف با گفتوگوها حل شود؛ بلکه مسئلهای است که تمامیت نظام اسلامی را هدف قرار میدهد و تنها راه بازگشت از آن تسلیم شدن کامل در برابر حاکمیت شرعی است.
وقتی به سنت نبوی روی میآوریم با هشدارهای تکاندهندهتری روبهرو میشویم، رسول اکرم صلیاللهعلیهوسلم در یک حدیث صحیح میفرماید: «سَتَکُونُ بَعْدِي أُمَرَاءُ فَمَنْ دَخَلَ عَلَيْهِمْ فَصَدَّقَهُمْ بِكَذِبِهِمْ وَأَعَانَهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَلَيْسَ مِنِّي وَلَسْتُ مِنْهُ». یعنی: پس از من حاکمانی خواهند آمد؛ هرکس نزد آنان برود و دروغهایشان را تصدیق کند و در ظلمشان یاریشان رساند از من نیست و من نیز از او نیستم، اما از سوی دیگر امام نووی در شرح این احادیث تأکید میکند که حتی اگر حاکم ظالم باشد قیام مسلحانه در برابر او جایز نیست مگر اینکه کفر آشکار او ثابت شود، این یک اصل استوار در فقه اهل سنت است که هیچکس نمیتواند به بهانه دفاع از نظام اسلامی آن را نادیده بگیرد.
با توجه به این مقدمات بهروشنی درمییابیم که بغاوت در نظام اسلامی جرمی پیچیده و دارای ابعاد گوناگون است، از یک سو شورشیان با قیام خود در برابر حاکمیت مرتکب جرم میشوند که مجازات آن جنگ و سرکوب شدید تا بازگشت به حق است از سوی دیگر این اقدام امنیت عمومی را مختل میکند، خون افراد بیدفاع را میریزد و داراییهای ملی را نابود میسازد.
امروز نظام اسلامی افغانستان که با خون دهها هزار شهید و قربانیهای سنگین و خستگیناپذیر بنیاد گذاشته شده است بهعنوان حاکمیت شرعی شناخته میشود، هر کسی که زیر هر نام و عنوانی در برابر این نظام سلاح بردارد باید بداند که نهتنها به نظام خیانت میکند بلکه به اسلام و تاریخ این سرزمین نیز خیانت میورزد.
بغاوت تنها تهدیدی در برابر حاکمیت نیست بلکه تهدیدی در برابر همه چیزهایی است که اسلام برای حفاظت از آنها آمده است: حفظ دین، جان، عقل، نسل و مال؛ شورشیان هرچند ممکن است خود را اصلاحگر بنامند اما در عمل با تضعیف امنیت راه نفوذ و سلطه دشمنان را هموار میکنند و ارزش تلاشهای سازنده دهههای اخیر را زیر سؤال میبرند، از همین رو فقها بغاوت را تنها یک جرم سیاسی ندانستهاند بلکه آن را نوعی محاربه و افساد فیالارض نیز شمردهاند که مجازات آن از سختترین مجازاتهاست.
در پایان این پیام را بار دیگر به همه کسانی که گمان میکنند میتوانند از راه قیام و خشونت خواستههای خود را پیش ببرند تکرار میکنیم که هرگز با ویرانسازی نمیتوان آبادی به وجود آورد، بغاوت برای جامعه جز رنج و خونریزی چیز دیگری به ارمغان نمیآورد، خط سرخ نظام اسلامی هرگونه قیام مسلحانه است؛ کسانی که از این خط عبور کنند باید بدانند که در برابر تمام جامعه و ارزشهای آن قرار گرفتهاند و این جامعه به خاطر دفاع از موجودیت خود هرگز از ایستادگی و مقاومت در برابر فتنهگران دست نخواهد کشید.