خوارج چه کسانی بودند؟
خوارج اولین گروهی بود که وحدت امت اسلامی را در صدر اسلام به‌شدت تهدید کردند. آن‌ها با تکفیر، خشونت و خروج بر امام عادل، امت را وارد بحران خونین ساختند.
چه خوب است قبل از اینکه وارد بحث شویم، معرفی کوتاه پیرامون این فرقه ضاله داشته باشیم تا به صورت دقیق عنوانی را که در این مقاله انتخاب نمودیم نمایان گردد زیرا برای جوانان و عموم مسلمانان لازم است از چنین گروه‌های بی‌خرد خود را باخبر سازند تا گرفتار مکر آن نشوند. این گروه گمراه از زمان نبی کریم صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم وجود داشته و تا آخرالزمان که آخرین فرد آن‌ها طبق تصریح نص با دجال خروج می‌کند، وجود دارند.
علامه ابن تیمیه رحمه‌الله در کتاب خود چنین می‌نگارد: «زمانی که امر خوارج در امت منتشر شد اصحاب رضی‌الله‌عنهم شروع به سخن گفتن در مورد آن‌ها کردند، از رسول الله صلی‌الله علیه‌وسلم احادیثی که در مورد آنان بود، را روایت کردند و آنچه که از قرآن کریم بر رد آن‌ها بود را بیان کردند تا اینکه بدعت بودن عقایدشان در بین عموم مردم منتشر شد» بنابراین لازم است تا هر فرد مسلمان در باره این گروه تکفیری و تندرو خوارج معلومات حاصل نماید.
امام نووي رحمه‌الله می‌فرماید: “وسُمُوا خوارج لخروجهم عن الجماعة وقيل لخروجهم عن طريق الجماعة”.
«به خوارج نام‌گذاری شدند به‌خاطر خروج‌شان از جماعت یا به‌خاطر خروج‌شان از راه و روش مسلمانان.»
از آنجایی‌که خوارج بنابر فهم و برداشت غلط‌شان در هر برهه از زمان با یک اعتقاد خاص، خروج و عصیان می‌کنند و نشانه‌ها و صفات خاصی دارند که پیامبر اسلام صلی‌الله‌علیه‌وسلم در احادیث زیاد ایشان را معرفی کردند، بنده هم لازم دانستم تا همان احادیث را تا حدودی تشریح داده و توضیح دهم تا بشود سببی برای شناخت این فرقه ضاله شود.
طبق قول راجح اولین فرد این گروه بر افضل البشر، پرچم‌دار عدالت و هدایت بر روی کرۀ خاکی حضرت محمّد صلّی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلّم خروج کرد؛ آنجا که این بی‌ادب خارجی (ذوالخویصرة) بر پیامبر بزرگوار لب گشود.
بعد از حیات پیامبر اسلام خوارج حروریه اولین کسانی از اهل هوی بودند در حالی‌که هنوز کسانی از خلفای راشدین، مهاجرین و انصار زنده بودند، از دایره اهل سنّت و جماعت خارج شدند و سبب برهم زدن وحدت و یکپارچگی امت اسلامی گردیدند.
اولین اجتماع خوارج به صورت رسمی بعد از فتنۀ شهادت حضرت عثمان رضی‌الله‌عنه و حضور در جنگ‌های جمل و صفین و همکاری با فرقۀ سبائیه (به سرکردگی عبدالله بن سبا یهودی منافق) اتفاق افتاد. آن‌ها بعد از ارایۀ پیشنهاد صلح توسط مسلمانان و یکی شدن‌شان، سر برآوردند و در منطقۀ حروراء جمع شدند.
خروج آن‌ها همیشه در زمان فرقة الناس، اختلاف و درگیری مسلمانان اتفاق می‌افتد و همیشه در صدد از بین بردن وحدت مسلمانان بوده‌اند. در طول تاریخ گروه خوارج به‌فکر منهدم کردن اسلام و نابود کردن صف واحد مسلمانان بوده و در تلاش هستند تا با از بین بردن بهترین‌های امت و مدافعین شریعت غرای محمدی، اسلام عزیز را تضعیف نموده و دشمنان اسلام به اهداف شوم خود برسند.
با این حال باید توجه داشت که شناخت خوارج باید بر اساس مجموعه ویژگی‌هایی باشد که در قرآن کریم و احادیث معتبر بیان شده است و نباید هر فرد یا گروهی را صرفاً به دلیل اختلاف فکری یا سیاسی بدون دلیل و تحقیق خوارج نامید.
بنابراین شناخت تاریخی خوارج مقدمه‌ای برای فهم احادیث مربوط به آن‌ها است. در بخش‌های بعدی، هر یک از نشانه‌های مهم آنان مانند غلو در دین، عبادت فراوان همراه با فهم نادرست، تکفیر مسلمانان، برداشت سطحی از قرآن، تندخویی و خروج از اعتدال به صورت جداگانه بررسی خواهد شد.