از صفحات تاریخ؛ خلافت عثمانی! بخش شصت‌وچهارم

در هفتمین کنفرانس وزیران خارجه کشورهای اسلامی در استانبول مجاهد (پروفیسور انجینر نجم‌الدین اربکان) گذشته‌ی تاریخ اسلامی را بیان کرد. او گفت: این مکانی که به فضل و کرم خداوند متعال گردهمایی بزرگ اسلامی در آن برگزار می‌شود، همان جایی است که بر دروازه‌اش کلمه اسلام که جمع‌کننده مسلمانان است یعنی «لا اله الا الله» نوشته شده است. این مکان پس از فتح استانبول توسط محمد فاتح ساخته شد. چنین مکانی چرا تاریخی نباشد؟

در این مکان زمانی در مورد تمام امور اسلام مشورت می‌شد. چنین مکانی چرا تاریخی نباشد که از آنجا لشکرهای اسلام به هر گوشه جهان رفته و در راه خدا جهاد می‌کردند؟ به هر کجا که می‌رفتند نور، هدایت و عدالت را گسترش می‌دادند. آیا چنین مکانی تاریخی نیست؟ این سنگی که اکنون میکروفون روی آن قرار داده شده، همان جایی است که پرچم‌های لشکرهای اسلامی بر آن نصب می‌شد و همه کشورهای اسلامی را از دشمن حفظ می‌کرد. به عنوان مثال چند واقعه را یادآوری می‌کنم: یک بار تصمیم اعزام نیروی دریایی اسلام گرفته شد تا اندونزی و فیلیپین را از چنگال استعماری هلند نجات دهد. از همین مکان، تصمیم اعزام نیروی زمینی و دریایی برای حمایت از شمال آفریقا گرفته شد تا آنها را از دست جنگ‌جویان فرصت‌طلب نجات دهند.

مهم‌تر از همه، این بنای تاریخی است که در دیوارهایش یادگارهای پیامبر اکرم صلی‌الله‌علیه‌وسلم حفظ شده است؛ یعنی پرچم، رداء، شمشیر مبارک و دیگر متعلقات ایشان. به هر حال، دولت عثمانی به اصول جهاد بسیار اهمیت می‌داد و لشکرهایی برای رضای خداوند فراهم می‌کرد که سود فراوانی برای اسلام و مسلمانان داشت.

بیت‌المال را از اسراف حفظ می‌کرد. به نظر رهبران عثمانی، امپراتوری سازمانی بود که نشر احکام شرعی را فریضه خود می‌دانست، نماینده آرای تمام ملت بود و حافظ صحیح اموال ملی به شمار می‌آمد. وظیفه امپراتوری تنها برقراری امنیت و دفاع نبود بلکه توجه به اصلاح جامعه، جلوگیری از هزینه‌های بیهوده بیت‌المال و حفظ دستاوردها و صادرات آن نیز بود.

تنها در صورتی از رعیت مالیات گرفته می‌شد که اسلام اجازه داده باشد. وظیفه حکومت اجرای احکام شرعی است و شریعت می‌طلبد که اموال مردم حفظ شود. اسلام تمام راه‌های ناحق گرفتن مال مردم را بسته است. بر عهده حاکم زمان است که اموال مردم را از دزدی و غارت حفظ کند، نه اینکه خود دست به غارت اموال ملت زده و به ستمگری آغاز کند.

به نیازمندان در زمینه خوراک، پوشاک و مسکن کمک کنید و به افراد نیکوکار احترام بگذارید. رهبران عثمانی در رفتار نیکو با فقرا و مساکین از یکدیگر پیشی می‌گرفتند. هر کس که مستحق نیکی و احسان بود، در یاری رسانی به او بر یکدیگر سبقت می‌گرفتند. در این بخش، دولت عثمانی کارهای بزرگی انجام داده است. برای محصلین، مساکین و معلولان مؤسساتی تأسیس کرده بود و زکات به عنوان یکی از ارکان اساسی امپراتوری محسوب می‌شد.

پروفیسور محمد حرب نوشته است: جنبش علمی در پوهنتون‌های استانبول بسیار پررونق بود. عالمی به نام صوقللی محمد پاشا در این زمینه بسیار کوشید و برای جنبش علمی در استانبول، درآمد (۲۰۰۰) قریه عثمانی واقع در (چک و اسلواکی) را هزینه می‌کرد (چک و اسلواکی بخشی از دولت عثمانی بود). همچنین اسعدی افندی که قاضی ارتش بالکان بود، دو مرکز بزرگ برای نگهداری از کودکان یتیم باز کرده بود. کودکان هنگامی که به سن ازدواج می‌رسیدند، با عزت مراسم عروسی آنان برگزار می‌شد.

در خلافت عثمانی مراکز پرداخت زکات بسیار زیاد بود. برخی مراکز طوری بودند که از درآمدشان به خانواده‌های نیازمند حقوق ماهیانه پرداخت می‌شد. این حقوق جدا از خوراک و نوشیدنی بود، زیرا برای تأمین خوراک و نوشیدنی مراکز جداگانه‌ای داشتند. برای توزیع غذا ساختمان‌های مستقلی ساخته شده بود که به نیازمندان و فقرا غذای رایگان می‌داد. در این ساختمان‌ها در یک وعده حدود (۲۰) هزار نفر می‌توانستند غذا بخورند. اینگونه آماده‌باشی در تمام ولایت‌ها وجود داشت.

همچنین یک آشپزخانه خیریه‌ای نیز در مسجد سلیمانیه وجود داشت. در سال (۱۵۸۶ میلادی) تمام هزینه این آشپزخانه کمی کمتر از ده میلیون دالر بود. سیاست کشور در سطح رهبران، امیران و وزیران به گونه‌ای بود که تضمین‌کننده تأمین خوراک، نوشیدنی و سرپناه برای نیازمندان بود.

عالمان همانند روح در کالبد جسم هستند. حرمت آنان را نگه دارید و روحیه‌شان را بالا ببرید. اگر در شهر دیگری درباره عالمی چیزی شنیدی، او را به نزد خود دعوت کن و تمام نیازهایش را برآورده کن.