خیبر جلال
اسلام عزیز بهعنوان آخرین دین الهی، بر مبنای اعتدال، توازن و میانهروی بنا شده است، اصول اعتقادی، اخلاقی و اجتماعی اسلام بهگونهای تنظیم شده که انسان و جامعه را از افراطگرایی و تفریطگرایی دور میسازد.
آموزههای قرآنی، سنت نبوی، اخلاق اسلامی و نظام فقهی همگی بر این اندیشه استوارند که انسان باید از افراط و تفریط دور بماند.
اعتدال و یا میانهروی چیست؟
اعتدال به معنای میانهروی و رعایت حد اوسط در کارها میباشد که بهترین شیوه است تا فرد مومن برای بجا آوردن واجباتی که در رابطه با پرودگار خویش، با نفس خود و با دیگران بر عهده دارد را میتواند دنبال نماید.
از همین جهت اسلام از آغاز ظهورش بر این اصل استوار بوده و مسلمانان را «امّت وسط» نامیده است.
قرآن کریم میفرماید:
“وَکَذَلِکَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا”
این آیه مسلمانان را ملتی میداند که بر اساس میانهروی، توازن و عدالت شکل گرفتهاند. «وسط» به معنای برتریت، متعادل و دور از افراط و تفریط است.
پیامبر اسلام صلىاللهعليهوسلم به اعتدال در هر چیز سفارش نموده است؛ جایی که میفرماید” القَصْدَ القَصْدَ، تبلغوا ( أي الزموا التوسط في تأدية أعمالكم تحققوا ما تريدونه علي الوجه الأتم”[ بخاري و احمد] «میانهروی میانهروی، تا برسید» یعنی: (در انجام اعمالتان میانهروی پیشه کنید تا به چیزی که میخواهید به بهترین وجه دست یابید).
اعتدال یا میانهروی یا حد وسط، در هر کاری فضیلتی پسندیده و رفتار شایستهٔ است که باید هر مسلمان در زندگی خود، در هر راستای به آن آراسته گردد؛ از جمله: عبادات، کارها خرچ و مخارج خود و در خورد و نوش و باقی مسائل زندگی.
اعتدال پیامبر اسلام صلىاللهعليهوسلم باید سرمشق زندگی انسان مسلمان باشد، آن حضرت صلیاللهعلیهوسلم در تمام مسائل زندگی انسانی میانهرو و متعادل بودند؛ در نماز، در خطبههایش که نه طولانی و نه کوتاه بودند، در روزه گرفتن چند روز را روزه گرفته و چند روز را روزه نمیگرفت، حصهی از شب را بیدار میماند و حصهی دیگر را میخوابید.