تحليل تاريخى- فلسفی پدیده داعش؛ از نظریه تا عمل! بخش پنجم

نقد مبانی کلامی و فقهی داعش

۳- تحلیل انحرافات فقهی گروه داعش؛ جنایاتی زیر پوشش شریعت

گروه داعش با ادعای اجرای شریعت اسلامی، در حقیقت یکی از بزرگ‌ترین خیانت‌ها را نسبت به فقه اسلامی مرتکب شد، این گروه منحرف با تحریف آشکار مفاهیم دینی و تفسیر دلخواه از متون فقهی و اسلامی، چهره‌ای نادرست، خشن و غیرواقعی از اسلام را به نمایش گذاشت؛ دینی که بر پایه رحمت، حکمت، عدالت و عقلانیت بنا شده است.
بررسی دقیق عملکردهای این گروه نشان می‌دهد که چگونه با سوءاستفاده از احساسات مذهبی مردم؛ فقه اسلامی را به ابزاری برای توجیه جنایات خود تبدیل کرده‌اند.

انحرافات فقهی داعش بر سه محور استوار بود:
۱- تحریف مفاهیم اسلامی.
۲- نادیده گرفتن اجماع علمای اسلام.
۳- جعل احکام ساختگی.

داعش در استناد از آیات قرآن و احادیث برخورد گزینشی می‌کرد و فقط بخش‌هایی را انتخاب می‌نمود که با اهداف شوم‌شان هماهنگ بود، مثلاً آنان از آیه «قاتلوا المشرکین کافةً» برای توجیه کشتار همه غیرمسلمانان استفاده کردند؛ در حالی که این آیه در شرایط خاصی نازل شده و مفسران بزرگ اسلامی همواره بر شرایط و حدود جهاد تأکید داشته‌اند.

در زمینه حقوق غیرنظامیان و اسیران جنگی نیز گروه داعش اصول فقه اسلامی را آشکارا زیر پا گذاشت، از امامان مذاهب اسلامی گرفته تا فقهای برجسته؛ همگی تصریح کرده‌اند که کشتن زنان، کودکان و غیرنظامیان در جنگ حرام است اما داعش نه‌تنها این اصل مسلّم را نادیده گرفت، بلکه جنایاتش را با افتخار منتشر می‌کرد، حتی مفاهیم کاملاً غیر اسلامی مانند «جهاد نکاح» را خلق کرد که نمونه‌ای آشکار از تحریف دین برای توجیه فساد اخلاقی شان بود.

یکی از بزرگ‌ترین جنایات فقهی داعش؛ گسترش بی‌سابقه دایره تکفیر بود، این گروه با بی‌پروایی کامل هر مسلمانی را که با آن‌ها مخالف بود؛ مرتد اعلام می‌کرد، در حالی که در فقه اسلامی تکفیر مسلمان آخرین راه‌حل و مشروط به شرایط سخت و بررسی دقیق است، علمای بزرگ اهل سنت بارها تأکید کرده‌اند که تکفیر بدون رعایت دقیق شرایط شرعی؛ خود گناهی بزرگ است.

نکته شگفت‌آورتر اینکه داعش حتی از فتاوای علمای سلفی افراطی نیز فراتر رفت و به ایجاد نظام فقهی خاص خود روی آورد، بدون برخورداری از صلاحیت علمی و اجتهادی لازم؛ احکامی صادر می‌کرد که حتی نزدیک‌ترین افراد به آن‌ها نیز آنرا رد می‌کردند، این نشان می‌دهد که داعش نه به دنبال اجرای شریعت، بلکه به دنبال توجیه خشونت بی‌حد خود بود.

تخریب آثار فرهنگی و تاریخی نیز از دیگر جنایات فقهی داعش به شمار می‌رود، این گروه با استناد به روایت‌های ضعیف و اسرائیلی، به نابودی میراث تمدنی بشریت پرداخت؛ در حالی که فقهای اسلام همواره حفظ آثار تاریخی را بخشی از دانش بشری دانسته‌اند، حتی امام ابن تیمیه که داعش ادعای پیروی از او را داشت، هرگز چنین فتاوایی صادر نکرده است.

در پایان باید تأکید کرد که گروه داعش نه‌تنها نماینده اسلام نبود، بلکه دشمن اصلی این دین به شمار می‌رفت، عملکردهای این گروه تا آن حد با اصول اسلامی در تضاد بود که حتی افراطی‌ترین افراد نیز نتوانستند آن‌ها را تأیید کنند، امروز وظیفه همه مسلمانان است که با شناخت دقیق این انحرافات، آگاهی‌رسانی و تنویر جوانان و دیگران، از سوءاستفاده گروه‌های دیگر از مفاهیم دینی جلوگیری کنند؛ اسلام دین رحمت و عدالت است، نه خشونت و تعصبی که خوارج داعشی ادعایش را دارند.