وحدت خونین: تحلیل انحرافات فرقهای داعش در پرتو ادعاهای وحدت اسلامی
وحدت اسلامی یکی از ارکان بنیادین دین اسلام به شمار میرود؛ اصلی که با تأکید بر همبستگی، برادری و همکاری مسلمانان در برابر چالشها، نقشی اساسی در استحکام جامعۀ اسلامی ایفا میکند. قرآن کریم و احادیث پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلم بارها اهمیت اتحاد را روشن ساخته و از تفرقه و اختلاف بازداشته است.
در روزگار ما با وجود چالشهای سیاسی، اجتماعی و فرهنگی فراوان، نیاز به همبستگی میان مسلمانان بیش از هر زمان دیگر احساس میشود. وحدت نهتنها یک اصل دینی، بلکه ضرورتی عملی برای سد راه فتنهها و جلوگیری از توطئههای دشمنان است. از همینرو، شناخت درست مفهوم وحدت اسلامی از مسائل حیاتی و نیازمند توجه جدی است.
اما متأسفانه گروههای تکفیری چون خوارج داعش که مدعی وحدت امت اسلامیاند، در عمل بزرگترین ضربهها را بر پیکر همبستگی جهان اسلام وارد ساختند. آنان نهتنها از اصل «وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا» چشم پوشیدند، بلکه با تحریف عمیق مفاهیم الهی و اصول اسلامی، طرحی ضداسلامی را در قالب «وحدت» عرضه کردند.
این گروههای تکفیری که به ابزاری در دستان دشمنان اسلام بدل شدهاند، چنان سوءتفاهمهای خطرناکی دربارۀ مفاهیم دینی پدید آوردند که حتی اصول اساسی اسلام را زیر پا گذاشتند و جامعه اسلامی را با تبلیغات گمراهکننده از درون تضعیف کردند. خوارج داعش و گروههای وابسته به آن، با شعار «وحدت اسلامی در سایۀ خلافت»، در عمل بذر تفرقه و دشمنی میان مسلمانان افشاندند و چهرۀ اسلام را در برابر جهان غرب مخدوش ساختند.
در قرآن عظیمالشأن مفهوم «امت» همۀ مسلمانان را، بیاعتنا به تفاوتهای مذهبی، فرهنگی یا قومی، در بر میگیرد. اسلام دینی استوار بر همبستگی امت واحد است. چنانکه در سورۀ آلعمران آمده است:
«إِنَّ هَذِهِ أُمَّتُكُمْ أُمَّةً وَاحِدَةً وَأَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ.» اما داعش با نقض این حقیقت الهی، امت اسلامی را در چارچوب محدود فرقۀ داعشی خود خلاصه ساخت.
از دید سران و پیروان این گروه، تنها کسانی که بهطور کامل از خط فکری آنان پیروی کنند «مسلمان حقیقی» شمرده میشوند و دیگران یا «مرتد» و یا «دشمن امت» قلمداد میگردند. این در حالی است که اسلام همواره بر «برادری اسلامی» تأکید داشته و وجود اختلاف در درون وحدت را یک واقعیت طبیعی دانسته است.
یکی دیگر از ویژگیهای ایدیالوژی داعش، ایجاد سلسلهمراتبی ساختگی در میان مسلمانان بود. آنان بر این باور بودند که تنها اعضای خودشان پیروان حقیقی اسلاماند و هر کس که همنظر با آنان نباشد یا از ایدیالوژی افراطیشان تبعیت نکند، شایستۀ محرومیت یا حتی مرگ است. این نوع نگرش آشکارا در تضاد با اصل قرآنی «إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِندَ ٱللهِ أَتْقَاكُمْ» قرار دارد.
در منطق اسلام، کرامت و جایگاه انسان نه به وابستگی گروهی و فرقهای، بلکه به تقوا و اخلاق او وابسته است. داعش با این روش، نهتنها ارزشهای اسلامی را خدشهدار ساخت، بلکه با ایجاد نظامی تبعیضآمیز، بذر نفاق را در دل امت اسلامی پاشید.