تحلیل تاریخی- فلسفی پدیده داعش؛ از نظریه تا عمل! بخش چهاردهم

در نگاه جهان اسلام اخلاق جایگاهی بسیار رفیع دارد تا آنجا که رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم فلسفه رسالت خویش را «تکمیل مکارم اخلاق» خوانده است. این میراث درخشان پس از رحلت رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم به دست خلفای راشدین با همان عمق و ظرافت تداوم یافت که تاریخ اسلام را به‌روشنی درخشان کرد. اما گروه خودخوانده‌ی داعش که ادعای احیای خلافت اسلامی را داشت، نه تنها وارث این سنت اخلاقی نشد بلکه با اعمال غیرانسانی خویش زخم‌های ژرفی بر پیکر اخلاق اسلامی وارد آورد.

این گروه تکفیری با ترویج بردگی جنسی و پایمال کردن کرامت انسانی، آشکارا در مقابل آیه مبارکه «وَلَقَدْ کَرَّمْنَا بَنِی آدَمَ» ایستاد. آنان در حالی از اخلاق اسلامی سخن می‌گفتند که زنان و کودکان بی‌گناه را به ابزار جنگ خود تبدیل کرده بودند. این تناقض آشکار زمانی نمایان‌تر می‌شود که بدانیم در سیره نبوی حتی با اسیران جنگی نیز با رعایت کامل کرامت انسانی رفتار می‌شد.

مکانیسم اخلاقی داعش بر تکفیر منظم استوار بود، گویا قرآن عظیم‌الشان نگفته است: «لَا إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ». این در حالی است که در صدر اسلام حتی با منافقان شناخته شده نیز با گذشت فراوان برخورد می‌شد اما داعش با اعدام‌های دسته‌جمعی و مجازات‌های از پیش تعیین‌شده، تمام معیارهای اخلاقی اسلام را زیر پا گذاشت.

نظام جزایی این گروه منحرف، نمایشگاهی از خشونت‌های قرون وسطایی بود که به رنگ اسلامی ارائه می‌شد. در حالی که فقه اسلامی برای اجرای حدود شرایط سختی در نظر گرفته و راه‌های متعددی برای تخفیف مجازات پیش‌بینی کرده است، این گروه تکفیری کاملاً از این موازین چشم پوشید و بر صفحات ناخوش تاریخ، برگ‌های تازه‌ای افزود. جالب توجه آنکه در منابع فقهی آمده است که خلیفه دوم در سال‌های قحطی حد سرقت را موقتاً متوقف کرد اما داعش حتی بر کودکان گرسنه نیز رحم نکرد.

روش‌های تبلیغاتی این گروه آکنده از فریب و دروغ بود، آنان با جعل احادیث و تحریف مفاهیم دینی می‌کوشیدند اعمال غیراخلاقی و غیرانسانی خود را توجیه کنند. این در حالی است که در فرهنگ اسلامی، دروغگویی از گناهان بزرگ شمرده می‌شود و رسول الله صلی‌الله‌علیه‌وسلم همواره بر صداقت تأکید داشته است‌.

تناقض دیگر در رفتار رهبران این گروه نهفته بود؛ آنان مردم را به زهد و تقوا دعوت می‌کردند اما خود در عیش و عشرت زندگی می‌کردند. این همان مصداق آشکار «آنان که مردم را پند می‌دهند و خود را فراموش می‌کنند» است. عملی که قرآن عظیم‌الشان از آن به شدت نهی کرده است. اسناد و شواهد نشان می‌دهد که رهبران این گروه از ثروت‌های بادآورده بهره‌مند بودند، در حالی که مردم را به فقر و تنگدستی فرا می‌خواندند.

‌در پایان باید گفت که داعش یک حرکت اسلامی نبود، بلکه پدیده‌ای ضداسلامی بود که با حمایت قدرت‌های استعماری پدید آمد. اقدامات این گروه چنان در تعارض با اخلاق اسلامی بود که حتی بسیاری از علمای سلفی نیز داعش را محکوم کردند. امروز وظیفه تمام مسلمانان این است که اسلام راستین را به جهان عرضه کنند، چهره اصیل این دین رحمانی را به جهانیان نشان دهند و از تحریف‌های آینده پیشگیری نمایند.