تمدن اسلامی؛ میراثی برای بشریت و الگویی میان معنویت و پیشرفت! بخش دوم

تاریخچه و مراحل شکل‌گیری تمدن اسلامی

۱- عصر پیامبر اسلام صلی‌الله علیه‌وسلم

با بعثت پیامبر اکرم صلی‌الله علیه وسلم در مکه مکرمه تحول اساسی در اندیشه و شخصیت انسان آغاز شد.

تمدن اسلامی به صورت ناگهانی شکل نگرفت؛ بلکه از بعثت پیامبر اکرم صلی‌الله علیه‌وسلم آغاز شد و در طول قرن‌ها توسعه یافت.

پیش از بعثت پیامبر اسلام صلی‌الله علیه‌وسلم در قرن ششم میلادی انسان‌ها از خالق و آفریدگار خود بسیار دور گردیده و در نبود روشنایی فهم و هدایت و تشخیص خیر از شر زندگی می‌گذراندند، به اعمال آخرت‌ساز خود هیچ توجهی نداشتند و همواره منافع شخصی را بر منافع عامه ترجیح می‌دادند و این مصایب چنان دامنگیر جوامع گردیده بود که ظلم، جنایت، تجاوز، تحریم، شکنجه، آزار، غارت و ترویج بی‌رویه فحشا و تبعیض در جهان بنیاد تمدن جاهلیت را تشکیل می‌داد و کیان بشریت را به خودکشی و قدرت طلبی سوق می داد.

اصولا ارکان تمدن بشری را این معضلات و ناهنجاری ها متزلزل کرده بود تا حدی که بزرگ در پی شکنجه کوچک بود و قوی بر سر ضعیف می کوبید و ثروتمند قشر فقیر را می بلعید، الله تعالی پیرامون این موضوع می فرماید: «وَلَنُذِيقَنَّهُم مِّنَ الْعَذَابِ الْأَدْنَىٰ دُونَ الْعَذَابِ الْأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ» [سجده: 21].
ترجمه: ما قطعاً عذاب نزدیک تر (دنیا) را پیش از عذاب بزرگ تر (آخرت) بدیشان می چشانیم؛ شاید برگردند.

به طور کلی اوضاع جهان و به طور خاص احوال شبه جزیرة العرب امید نویدبخشی برای آینده روشن و بهتر نداشت تا عموم مردم و جوامع و ملت‌ها به آینده خود امید داشته و برای بقای خود و نسل تازه نفس خود با چشم‌داشت به آینده‌ مطلوب و روشن تلاش نمایند و دور از هر نوع دلهره و واهمه و ناامیدی از زندگی خود لذت ببرند و برای آینده خود از هیچ تلاش و سعی فروگذار نشوند.

از جانبی هم که معنویت قربانی ذبحگاه شهوت و ثروت گشته بود و ملت هر روز بیش از پیش فضایل را زیر پا می کردند و به رذایل روی می آوردند و اخلاقیات که دیگر ارزشی برای بودشان در جامعه نداشتند و فساد و بی‌بندوباری هم که به اوجنای خود قدم نهاده بود و فاصله ها هر روز بیشتر از پیوندها می گشت؛ لذا همین اوضاع ناهنجار شبه جزیرة العرب زمینه مناسبی برای ظهور پیامبری بود که با بعثتش بتواند بر هنجارهای شکسته مرهم بگذارد و براساس سنت الهی زندگی بشریت را مدیریت کرده و هدفمند سازد و از این مخمصه گذر کرده و ملت را نیز از این انحطاط بی سابقه برهاند و با نسل بشر اتمام حجت کند.