ابوبکر البغدادی؛ لکهی ننگین بر پیشانی گروه افراطی داعش:
در تاریخ معاصر، نام ابوبکر البغدادی همچون لکهای سیاه و شرمآور بر پیشانی گروه افراطی داعش میدرخشد؛ مردی که از دل زندانهای آمریکایی برخاست تا هیولایی را به دنیا آورد که حتی دوستان پیشین او نیز از آن به وحشت افتادند. زندگی این چهره پنهان، ترکیبی آشفته و غریب از تعصب مذهبی، جاهطلبی ناسالم و خشونت بیپایان بود.
ابراهیم عواد ابراهیم علی البدری السامرایی مشهور به ابوبکر البغدادی، در سال ۱۹۷۱ میلادی در سامرا متولد شد و در خانوادهای به ظاهر مذهبی رشد کرد. تحصیلات عالی خود را در رشته مطالعات اسلامی در پوهنتون بغداد به پایان رساند، اما بهجای پرورش روح علمی، ذهنی متعصب و خشونتگرا را پروراند. رساله دکترای او که درباره «اختلاف قرائتهای قرآن» بود، بازتاب نگرانیهای ظاهربینانه وی به شمار میرفت.
این دانش ظاهری او، بنیانی برای تفسیرهای خشک و بیروح از دین شد؛ تفسیرهایی که نه تنها به اسلام آسیب رساند، بلکه انسانیت را نیز با اندیشه و ایدیالوژی خشونتآمیزش روبهرو کرد.
شخصیت او تضادی عجیب داشت؛ از یک سو سیمایی فروتن و کمگو، و از سوی دیگر خشونتی بیمانند. همکاران سابق او از سکوتهای طولانی و نگاههای هراسانگیزش یاد میکنند؛ سکوتهایی که نشانه حکمت نبود، بلکه پردهای برای پنهانکردن ذهنی سرشار از کینه و انتقام به شمار میرفت. او در ظاهر هیچ نشانهای از رهبری نداشت اما در تاریکی زندانهای آمریکایی، در درون خود آهستهآهسته شیطانی را پروراند که میکشت، غارت میکرد و خشونت میپراکند.
باورهای او آمیزهای خطرناک از سلفیگری افراطی و توهمات آخرالزمانی بود. خود را «خلیفه مسلمانان» میخواند؛ لقبی که از اوهام بیپایهاش زاده شده بود. این ادعای بزرگ ریشه در روانی بیمار و خودبزرگبین داشت که با گذر زمان شدیدتر میشد. تفسیر او از اسلام، دین را به ابزاری برای جاهطلبی شخصی بدل کرده بود.
عملکرد البغدادی بهعنوان رهبر داعش، چهره واقعی وحشت و بیرحمیاش را آشکار ساخت. تحت رهبری او، این گروه افراطی جنایتهایی از وحشیانهترین نمونهها در تاریخ معاصر را مرتکب شد؛ از اعدامهای دستهجمعی گرفته تا بردگی جنسی، که بسیاری از آنها با امضا یا دستور مستقیم او انجام میگرفت. با این همه «خلیفه خودخوانده» و توهمزده بیشتر اوقات در پناهگاههای امن نشسته بود و دیگران را به میدان جنگ و مرگ میفرستاد.
شیوه رهبری البغدادی بر پایه ترس و وحشت استوار بود. حتی کوچکترین مخالفت را با سختترین مجازاتها پاسخ میداد و نزدیکترین یاران او نیز از فرمانهای او بیم داشتند. این روش استبدادی، سرانجام او را به انزوای کامل کشاند؛ تا آنجا که در واپسین روزهای زندگی، حتی محافظان شخصیاش نیز از او روی گرداندند.
مرگ البغدادی در سال ۲۰۱۹، پایان زندگی مردی بود که به جای آبادانی، ویرانی آفرید؛ به جای وحدت، تفرقه پراکند و به جای رحمت، خشونت را ترویج داد. میراث او چیزی جز خرابی، کشتار و نفرت نبود. امروز حتی افراطیترین گروههای تکفیری نیز از بردن نام او پرهیز میکنند.
البغدادی نه یک رهبر مذهبی، بلکه بیمار روانی تمامعیار و قدرتطلبی بود که دین را به نقابی برای جنایتهای خود بدل کرده بود.