خوارج در آغاز اسلام؛ نقطه شروع تهدید
خوارج نخستین گروهی بود که در آغاز دوره اسلامی، وحدت و امنیت امت اسلامی را بهطور جدی تهدید کرد. آنان با تکفیر، خشونت و سرپیچی از امام عادل، امت را در بحرانی خونین فرو بردند.
پیش از ورود به بحث اصلی این مقاله، شایسته است مروری کوتاه بر ماهیت این فرقه گمراه داشته باشیم تا عنوان انتخابشده بهوضوح روشن گردد؛ چراکه برای جوانان و عموم مسلمانان لازم است تا با چنین گروههای جاهلانه و انحرافی آشنا باشند؛ گروههایی که از زمان پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوآلهوسلم تا به امروز حضور داشتهاند و طبق برخی روایات، آخرین فرد آنها در دوران خروج دجال نیز حضور خواهد داشت.
علامه ابنتیمیه رحمهالله در کتاب خود مینویسد: «هنگامی که موضوع خوارج در امت اسلامی گسترش یافت، اصحاب پیامبر صلیاللهعلیهوسلم درباره آنها سخن میگفتند و احادیثی را که رسول اکرم صلیاللهعلیهوسلّم در مورد خوارج فرموده بود، بیان میکردند. آنان آیاتی از قرآن کریم را نیز که به رد این گروه میپرداخت، ذکر میکردند تا بدعتهای آنان برای مردم آشکار گردد.»
از همینرو بر هر مسلمان لازم است که نسبت به این گروه که تهدیدی جدی برای امنیت و وحدت مسلمانان به شمار میرود، آگاهی پیدا کند.
امام نووی رحمهالله میگوید: “وسُمُوا خوارج لخروجهم عن الجماعة، وقيل لخروجهم عن طریق الجماعة.”
ترجمه: آنها را خوارج نامیدند زیرا از جماعت خارج شدند و یا مسیر امت اسلامی را ترک کردند.
تعریف خوارج نشان میدهد که این گروه از آغاز تاکنون، منشأ تفرقه در امت اسلامی بوده و هنوز هم هستند. آنها حتی بیش از دشمنان خارجی، برای امنیت مسلمانان تهدیدآمیزند.
خوارج در هر دورهای با تفسیری نادرست و عقیدهای خاص ظاهر شدهاند و در زمان بروز اختلاف میان مسلمانان، فعال شدهاند تا وحدت را بشکنند، امت را به فرقههای گوناگون تقسیم کنند و با برداشتهای باطل خود، مسلمانان را علیه امام و جماعت بشورانند، راه را برای نفوذ دشمنان هموار سازند و خون مسلمانان را حلال بشمارند.
طبق دیدگاه راجح، اولین کسی که از این گروه خروج کرد در حضور بهترین انسان روی زمین، حضرت محمد صلیاللهعلیهوسلم بود؛ همان شخص بیرحمی که در تاریخ با نام ذو الخویصره شناخته میشود و در برابر پیامبر، گستاخانه لب به اعتراض گشود.
پس از وفات پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم خوارج حروریه از نخستین گروههای اهل بدعت بودند که از راه و روش اهل سنت و جماعت خارج شدند؛ در زمانی که هنوز برخی از خلفای راشدین، مهاجرین و انصار زنده بودند اما آنان با اقدامات خود، وحدت و تمامیت امت اسلامی را دچار اختلال کردند. نخستین تجمع رسمی خوارج پس از شهادت حضرت عثمان رضیاللهعنه در جریان جنگهای جمل و صفین و با همکاری فرقه سبئیه به رهبری عبدالله بن سبا منافق یهودی، شکل گرفت. آنان پیشنهاد صلح مسلمانان را رد کردند و در منطقهای به نام حرورا گرد آمدند.
خروج این گروه همیشه موجب اختلافات و بحرانهای امت بوده و آنها پیوسته تلاش داشتهاند تا وحدت و امنیت مسلمانان را نابود سازند. در طول تاریخ، خوارج همواره در پی تخریب اسلام و فروپاشی صفوف متحد مسلمانان بودهاند. آنان میکوشیدند با هدف قرار دادن نخبگان امت و مدافعان شریعت، اسلام اصیل را تضعیف کرده و راه را برای تحقق اهداف دشمنان دین هموار سازند.
در عصر کنونی یکی از نمونههای بارز این فرقه منحرف، گروهی است که با نام داعش یا «دولت اسلامی» شناخته میشود؛ گروهی که بیوقفه در پی تفرقهافکنی و بدنامسازی اسلام بوده و هست.