در عصر کنونی گروههای افراطی و تکفیری مانند داعش با استفاده از شعارهای فریبنده و دلکش ــ همچون احیای خلافت اسلامی و بازگشت به «دوران زرین» صدر اسلام ــ جوانان سادهدل و ناآگاه از اصول حقیقی دین را هدف قرار داده و گمراه میکنند، آنان با وعدههای دروغین، تبلیغات احساساتی و ترسیم تصویرهای خیالی از قهرمانی و آرمانگرایی کاذب؛ میکوشند افکار و احساسات جوانان را تسخیر کرده و ایشان را به ابزار تحقق اهداف شوم خود بدل سازند.
بسیاری از جوانان بهسبب ناآگاهی از فهم درست دین و ضعف در پرورش عقلانی در برابر این فریبها آسیبپذیر میشوند و ناآگاهانه در دام این جریان تاریک و ستمگر گرفتار میگردند.
در حقیقت آنچه آشکار است اینکه گروه داعش نه برای خدمت به اسلام پدید آمده و نه برای زندهسازی ارزشهای دینی؛ بلکه در پی اهداف خاص سیاسی است و به ابزاری در دست برخی سران استعمارگر تبدیل شده تا چهره اسلام را بدنام سازد و وحدت امت اسلامی را از میان ببرد.
این گروه تکفیری و خشونتگر هیچ پیوندی با روح حقیقی اسلام محمدی ندارد و تنها چهرهای خشن، تحریفشده و غیرانسانی از دین ارائه میکند؛ در حالی که اسلام حقیقی دین رحمت، عدالت، عقلانیت و کرامت انسانی است و هرگونه خشونت بیرحمانه، نفرتپراکنی و کشتار انسانهای بیگناه را مردود میشمارد.
در چنین شرایط یکی از مؤثرترین راهها برای رهایی گرفتارشدگان در دام داعش؛ بیدار ساختن عقل و دعوت آنان به اندیشیدن و بازاندیشی درباره باورها و رفتارهایشان است، قرآن کریم بارها انسان را به تفکر و تعقل فراخوانده و بر آن تأکید کرده است: «أفلا یتدبرون»، «أفلا یعقلون»، «أُو۟لُواْ الْأَلْبَابِ» و آیات فراوان دیگر.
این تأکیدها، تشویقها و دعوتهای قرآن نشان میدهد که عقل بزرگترین معیار تشخیص حق از باطل است، اگر کسی حتی برای لحظهای با آرامش و خردمندی اعمال داعش را با تعالیم اصیل اسلام مقایسه کند؛ آشکارا درمییابد که میان این دو هیچگونه شباهت و سازگاری وجود ندارد.
بازگشت به عقل و اندیشه؛ زمینه اصلاح فهم دینی و رهایی از باورهای انحرافی را فراهم میسازد، هنگامی که انسان از دریچه عقل به قرآن، سنت و سیرت پیامبر اسلام صلیالله علیه وسلم مینگرد درمییابد که اسلام بر محبت، صلح، عدالت و احترام به زندگی انسانها استوار است؛ نه بر خشونت، خونریزی و نفرت.
ازاینرو بیدار کردن عقل و تفکر و گسترش آگاهی دینی بر پایه منطق، گفتوگو و فهم انسانی؛ بهترین راه برای بازگرداندن جوانان از افراطگرایی به مسیر ایمان، عدالت و کرامت انسانی است، هرگاه چراغ عقل در درون انسان روشن شود میتواند از تاریکیهای جهل و افراطیت رهایی یابد و دوباره به نور ایمان و رحمت الهی بازگردد؛ جایی که روح اسلام حقیقی زنده است و انسان پیامآور محبت، آرامش و انسانیت میگردد.