اطاعت از امیر؛ راز وحدت و بقای نظام اسلامی
نظام اسلامی برای اداره منظم جامعه، تأمین امنیت، حفظ وحدت و جلوگیری از هرجومرج، در امور عمومی به رهبری واحد و مرجع مشخص نیاز دارد زیرا نظام اسلامی بدون امیر و زعیم دلسوز و مردمدوستی که بر احکام شرعی مسلط باشد، نمیتواند دوام پیدا کند. تجربه سالهای جنگ و ناامنی در افغانستان و دیگر کشورها بهروشنی نشان داده است که هرگاه جامعهای از رهبری واحد و مورد پذیرش محروم شده، گرفتار اختلافات خونین و تفرقه گردیده است.
امیرالمؤمنین حفظهالله بهعنوان زعیم امارت اسلامی چندین بار بر این اصل اساسی تأکید کرده است که اطاعت از امیر تنها یک توصیه سیاسی یا اداری نیست بلکه یک فریضه شرعی نیز است. اصل اطاعت از امیر در قرآن عظیمالشأن و سنت نبوی بهصراحت بیان شده است.
الله جلجلاله در قرآن عظیمالشأن میفرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ» (النساء: ۵۹).
نکته مهم در آیه فوق این است که اطاعت از اولیالامر در کنار اطاعت از الله جلجلاله و رسول الله صلیاللهعلیهوسلم ذکر شده است؛ از همین رو در نظام اسلامی اطاعت از امیر باید در چارچوب شریعت و با هدف تطبیق احکام الهی و تأمین مصالح عمومی جامعه درک شود.
امیرالمؤمنین شیخ صاحب هبتالله آخندزاده حفظهالله با استناد به همین آیه مبارک، اطاعت از اولو الامر را بر هر مسلمان واجب و لازم دانسته و آن را از ارکان اساسی اسلام خوانده است زیرا از دیدگاه وی، اطاعت از امیر در حقیقت اطاعت از الله تعالی و رسول او صلیاللهعلیهوسلم است چون امیر مسلمانان برای تطبیق شریعت و استقرار احکام الهی تعیین شده است.
از همینرو سرپیچی از هر فرمان امیر نه تنها نظم جامعه را مختل میسازد بلکه هممعنای نافرمانی از حکم الهی دانسته میشود. رهبران امارت اسلامی نیز چندین بار بر اطاعت از امیر تأکید کرده و آن را برای حفظ نظام اسلامی و شریعت الهی، یک امر واجب و ضروری دانستهاند. امیرالمؤمنین حفظهالله در سخنرانی عید سعید قربان در عیدگاه شهر قندهار، بهصراحت گفته است که اطاعت از امیر سبب وحدت و اتفاق مردم میشود و اگر حتی یک ساعت بدون امیر سپری شود، فتنه به وجود میآید و اختلاف ایجاد میشود.
این سخنان وی بیانگر درک عمیق ایشان از زیانهای بیرهبرى است؛ وضعیتی که در آن نه کسی مالک مال خود باقی میماند و نه صاحب عزت خویش. در این سخنرانی که حدود یک ساعت ادامه داشت، شیخ صاحب حفظهالله چندین بار بر وحدت و چندین بار بر موضوع اطاعت از امیر تأکید کرد که این امر نشاندهنده اهمیت فوقالعاده این مفاهیم از دیدگاه وی است.
از دیدگاه امیرالمؤمنین حفظهالله اطاعت از اولو الامر حکمتهای بسیاری دارد که از جمله آن میتوان به حفظ نظام، تأمین وحدت امت اسلامی، دوام جامعه اسلامی، جلوگیری از استبداد و هرجومرج، استحکام امنیت و نظم اجتماعی و تحکیم عدالت اشاره کرد.
شیخ صاحب حفظهالله در این سخنرانی با لحنی هشداردهنده تأکید کرده است که اگر کسی بدون بیعت و اطاعت از امیر بمیرد، به مرگ جاهلیت مرده است. منظور از مرگ جاهلیت، دورهای است که مردم به جای عبادت الله جلجلاله، بندگان و بتها را عبادت میکردند و چنین مرگی بسیار بد و ناخوشایند است.
این سخنان صریح و قاطع وی نشاندهنده اهمیت بلند مسئله اطاعت در نظام اسلامی است و بیانگر آن است که نافرمانی از امیر تنها یک تخلف سیاسی نیست بلکه گناه بزرگ شرعی است که پیامدهای سنگینی در دنیا و آخرت به همراه دارد.
همچنین در توصیههای شیخ صاحب حفظهالله از مردم خواسته شده است که بدون هیچ شک و شبههای از فرمانهای وی پیروی کنند زیرا این فرمانها شرعی بوده و بر اساس قرآن عظیمالشأن و سنت صادر میشوند. وی تأکید کرده است که فرمانهای امیر بر اساس خواستههای شخصی تنظیم نمیشوند بلکه بر مبنای احکام الهی صادر میگردند؛ از همینرو اطاعت از آنها بر همه مسلمانان واجب است.
همچنین شیخ صاحب حفظهالله در بخش دیگری از سخنان خود، با یادآوری تجربههای تاریخی هشدار داده است که هرگاه مردم از رهنمودهای رهبران خود سرپیچی کردهاند، نابود شدهاند و اگر مردم از نظام کنونی اطاعت نکنند، فتنه به وجود خواهد آمد.
امیرالمؤمنین حفظهالله در دیدار با علمای کرام از آنان خواسته است که مردم را به وحدت تشویق کنند، از یکدیگر اطاعت داشته باشند و در میان خود گفتوگو و مشورت کنند. وی تأکید کرده است که با اطاعت، وحدت به وجود میآید و جماعت نیرومند میشود.
از سوی دیگر، زعیم امارت اسلامی از علما و مردم افغانستان تشکر کرده است که از امارت اسلامی اطاعت میکنند و در آینده نیز از آن اطاعت خواهند کرد. این تشکر بیانگر قدردانی وی از همکاری مردم با نظام اسلامی است و نشان میدهد که اطاعت مردم بزرگترین پشتوانه نظام است. از همینرو سخنان امیرالمؤمنین حفظهالله درباره وجوب اطاعت، بیانگر درک عمیق وی از نقش محوری رهبری در حفظ وحدت و انسجام جامعه اسلامی است.
وی بر اساس قرآن عظیمالشأن و سنت تلاش میکند نظام سیاسیای ایجاد کند که بر محور اطاعت شرعی استوار باشد که در آن همه مردم و مسئولان در چارچوب تعیینشده، برای تحقق اهداف نظام اسلامی با یکدیگر همکاری کنند. از دیدگاه وی، اطاعت از امیر اطاعت کورکورانه نیست بلکه یک وظیفه شرعی و الهی است که به منظور حفظ نظام، تطبیق شریعت و جلوگیری از فتنه و اختلاف، بر همه مسلمانان واجب گردانیده شده است.
البته باید به این نکته توجه داشت که تأکید امیرالمؤمنین حفظهالله بر اطاعت از امیر، در چارچوب تطبیق شریعت معنا پیدا میکند و هر نوع اطاعتی که با شریعت در تضاد باشد، از دیدگاه وی قابل پذیرش نیست. این دیدگاه، امارت اسلامی را به سوی یک نظام عدالتمحور و شریعتمدار سوق میدهد که همه افراد جامعه زیر سایه امیر و احکام الهی، به زندگی آرام و سعادتمندانه دست یابند.
همین آرمانی است که مجاهدین و پیروان راه حق و عدالت برای تحقق آن سالها جهاد کرده و خونهای پاک خود را نثار کردهاند، تا امروز شاهد استقرار نظامی باشیم که در آن شریعت الهی حاکم باشد و مردم در سایه آن، در چارچوب رهبری واحد، با عزت و آرامش زندگی کنند.
