توصیه به معروف و نهی از منکر؛ مسیری به سوی جامعه پاک!
امر به معروف و نهی از منکر یکی از فریضه‌های بنیادین اسلام است که نقش کلیدی در حفظ سلامت جامعه و جلوگیری از گسترش فساد دارد، عالیقدر امیرالمؤمنین حفظه‌الله تعالی در سخنان متعدد خود این فریضه را نه تنها یک وظیفه دینی عادی بلکه از اهداف اصلی نظام اسلامی معرفی کرده‌اند، ایشان در نشست با مقام‌های محلی، علما و بزرگان قومی ولایات جنوبی در قندهار با صراحت اعلام داشتند که یکی از هدف‌های اصلی جهاد بیست‌ساله اجرای امر به معروف و نهی از منکر بوده است، این بیان نشان‌دهنده جایگاه محوری این فریضه در اندیشه رهبری نظام است و بیانگر آن است که تحقق این اصل ثمره سال‌ها مجاهدت و فداکاری ملت افغانستان به شمار می‌رود.
نکته‌ای که در سخنان عالیقدر امیرالمؤمنین حفظه‌الله به خوبی قابل مشاهده است نگاه سیستمی ایشان به موضوع امر به معروف است؛ نگاهی که در آن علما مسوول تبیین و تعلیم دین و حکومت مسوول اجرای احکام و فراهم‌سازی زمینه تطبیق آن است، از دیدگاه امیرالمؤمنین حفظه‌الله امر به معروف و نهی از منکر باعث استحکام و پایداری نظام می‌شود و انجام آن وجیبه ایمانی مسلمانان است، این تعبیر بیانگر آن است که ایشان این فریضه را نه یک وظیفه اداری یا تنها حکومتی بلکه یک تکلیف دینی و ایمانی برای همه مسلمانان می‌دانند که تحقق آن ضامن بقای نظام اسلامی و سلامت جامعه است، ایشان در نشست دیگری با مسوولان محلی پکتیا بار دیگر بر تطبیق قانون امر به معروف و نهی از منکر تأکید کرده و اوضاع کنونی کشور را برای اجرای احکام اسلامی مناسب دانسته‌اند.
از دیدگاه تحلیلی تأکید امیرالمؤمنین حفظه‌الله بر امر به معروف و نهی از منکر را می‌توان در چند محور اساسی تحلیل کرد، نخست؛ حمایت از نهاد متولی این فریضه، قانون امر بالمعروف و نهی عن المنکر که شامل یک مقدمه، ۴ فصل و ۳۵ ماده است پس از توشیح امیرالمؤمنین حفظه‌الله در جریده رسمی نشر گردید و مرجع تطبیق آن وزارت امر بالمعروف نهی عن المنکر و سمع شکایات تعیین شده است، این قانون وزارت مذکور را مکلف به امر کردن به معروفات و منع کردن از منکرات مطابق شریعت اسلامی و فقه حنفی نموده و نیز مکلف به تامین صلح و برادری میان مردم و منع آنها از تعصبات قومی، زبانی و سمتی گردیده است.
دوم؛ تأکید بر رعایت اصول اخلاقی در اجرای این فریضه، در این قانون رعایت شخصیت و کرامت انسانی اشخاص، سلوک نیک با آنان، وعظ و نصیحت با نرمی، اجتناب از معلوم کردن گناهان پنهان اشخاص و اجتناب از تجسس از جمله اصول اساسی احتساب شمرده شده است، این اصول نشان‌دهنده آن است که اجرای امر به معروف و نهی از منکر در نظام اسلامی باید با حکمت، موعظه حسنه و رعایت کرامت انسانی همراه باشد نه با خشونت و تجسس در امور خصوصی مردم.
سوم؛ نقش علما در همکاری با نهاد متولی امر به معروف؛ امیرالمؤمنین حفظه‌الله از علما خواسته‌اند که در اجرای این فریضه با ادارات ذی‌ربط همکاری کامل داشته باشند و در مساجد خود هر روز به مقتدیان و مردم موضوعات مربوط به ایمان، عقیده و نماز را بیان کنند، این توصیه‌ها نشان‌دهنده نگاه سیستمی رهبری به موضوع امر به معروف است؛ نگاهی که در آن، علما مسوول تبیین و تعلیم دین و حکومت مسوول اجرای احکام و فراهم‌سازی زمینه تطبیق آن است.
چهارم؛ پیوند امر به معروف با حفظ حقوق شرعی مردم؛ وزارت امر بالمعروف در راستای تأمین حقوق شرعی زنان به قضایای متعددی در بخش‌های نکاح اجباری، مهریه، نفقه و حق میراث رسیدگی نموده و از وقوع ظلم به زنان جلوگیری کرده است، این اقدامات نشان‌دهنده آن است که امر به معروف در اندیشه امیرالمؤمنین حفظه‌الله نه تنها شامل منع منکرات بلکه شامل احقاق حقوق مظلومان و حمایت از اقشار آسیب‌پذیر جامعه نیز می‌شود.
در جمع‌بندی باید گفت که تأکید عالیقدر امیرالمؤمنین حفظه‌الله تعالی بر امر به معروف و نهی از منکر ریشه در درک عمیق ایشان از نقش این فریضه در اصلاح فرد و جامعه دارد، ایشان با حمایت از وزارت امر به معروف و نهی از منکر و ترغیب علما به همکاری با این نهاد؛ در صدد ایجاد سازوکاری منسجم برای اجرای این فریضه الهی هستند تا جامعه افغانستان به سمت پاکی، تقوا و پایبندی به احکام شریعت حرکت کند، این رویکرد اگر با حکمت و اخلاق نیک همراه باشد می‌تواند زمینه‌ساز تحولی عمیق در باورها و رفتارهای اجتماعی شود و نظام اسلامی را در رسیدن به اهداف متعالی خویش یاری رساند.
چرا که به تجربه ثابت شده است که اصلاح جامعه بدون امر به معروف و نهی از منکر ممکن نیست و این فریضه آن ستون استواری است که اگر سست شود تمام بنای جامعه اسلامی فرو می‌ریزد.
