در فضای سیاسی پرتنش منطقهای، ادعاهای مکرر نظام پاکستانی مبنی بر اینکه مبارزه بلوچستان از افغانستان رهبری میشود، نه تنها بیاساس است بلکه پردهای بر واقعیتهای عمیقتر نیز میکشد؛ یک بحران داخلی که ریشه در سیاستهای خود دولت مرکزی پاکستان دارد. این اتهامها که غالباً در رسانههای پاکستانی منتشر میشوند بر مبنای تحلیل واقعیتها نیستند و تنها بهانههایی برای مقصرشماری دیگران ارائه میدهند.
برخلاف تمام این ادعاها، رهبری و هسته مرکزی جنبشهای بلوچ در خود بلوچستان مستقر هستند. آنها از دل مردم خود برخاستهاند و اعتراضاتشان واکنشی مستقیم به شرایط جاری منطقه است. یادآوری مکرر نام افغانستان، نشانه مداخله خارجی نیست بلکه بیانگر تلاشی برای خارجیسازی مسئلهای است که ماهیتی کاملاً داخلی دارد. این کاربست سیاسی و تبلیغاتی، هدفی جز تحت فشار قرار دادن همسایه و منحرف کردن توجه مردم از ریشههای واقعی خشونت ندارد.
عوامل محرک این درگیری طولانی را باید در سیاستهای داخلی نظام پاکستانی جستجو کرد. نادیده گرفتن مطالبات مشروع بلوچها، تبعیض سیستماتیک، محرومیت از مشارکت سیاسی و توزیع ناعادلانه منابع طبیعی، بنیان نارضایتی عمیقی را شکل دادهاند. گزارشهای مستند سازمانهای حقوق بشری، ناپدیدسازیهای اجباری و عملیات نظامی گسترده در بلوچستان را نشان میدهند؛ اقداماتی که به جای کاهش خشونت، تنها بر آتش خشم مردم روغن ریختهاند.
افغانستان همواره بر اصل عدم مداخله در امور داخلی سایر کشورها تأکید کرده است. ادعای حضور رهبری بلوچ در خاک افغانستان، هیچ شاهد معتبر و مستقلی ندارد و با اعلامیههای صریح دولت افغانستان در تضاد است. همانگونه که رهبر ارتش آزادیخواه بلوچ بلوچستان پس از حملات اخیر در منطقه خود حاضر بود، فرضیه وجود پایگاههای پنهان در خاک افغانستان کاملاً بیاساس است. بحران بلوچستان محصول یک شکست امنیتی یا توطئه خارجی نیست، بلکه نتیجه دههها شکست سیاسی، اقتصادی و اجتماعی است.
راهحل واقعی این درگیری در مقصرشماری همسایه نیست، بلکه با شجاعت در درون خود یافت میشود. نظام پاکستانی باید خواستههای تاریخی بلوچها را در زمینه عدالت، مشارکت در قدرت و توزیع عادلانه منابع و توسعه بپذیرد. مقاومت جاری باید زنگ هشداری برای بازبینی سیاستهای گذشته و آغاز یک گفتوگوی فراگیر باشد.
افکار عمومی منطقهای و جهانی باید درک کنند که تا زمانی که ریشههای این نارضایتی حل نشود، مقصرشماری دیگران تنها جنگ را طولانیتر و رنج غیرنظامیان را بیشتر خواهد کرد. بحران بلوچستان یک معادله داخلی است که حل آن در اقدامات داخلی، شجاعت سیاسی برای اصلاحات و پذیرش حق تعیین سرنوشت مردم نهفته است. تداوم سیاست انکار و سرکوب و بازی «مقصرشماری دیگران» تنها بحران را میافزاید. زمان آن فرا رسیده که نظام پاکستانی به جای جستجوی مقصران در آنسوی مرزها، به صدای بلوچها در داخل کشور گوش بگذارد.