در روزهای اخیر، همزمان با گسترش روابط دیپلوماتیک و تعاملات منطقهای افغانستان، برخی حلقات و جریانها بهویژه رژیم نظامی پاکستان تلاش کرده است تا با ایجاد فضای تردید و القای ذهنیت تهدید، سیاست خارجی امارت اسلامی افغانستان را در نزد کشورهای منطقه و جهان مورد سوال قرار دهند. این تلاشها پس از گسترش همکاریها و تفاهمات امنیتی و سیاسی افغانستان با برخی کشورهای منطقه از جمله روسیه، بیش از پیش آشکار گردیده است. اما واقعیت اینست که سیاست خارجی امارت اسلامی افغانستان بر مبنای اصول ثابت شریعت اسلامی، حفظ استقلال کشور، تأمین منافع ملت و برقراری روابط متوازن با جامعه جهانی استوار است و هیچگونه تناقض میان این تعاملات و ارزشهای اسلامی وجود ندارد.
اسلام دینی منزوی و مخالف تعامل با ملتها و دولتهای جهان نیست بلکه شریعت اسلامی چارچوب روشن برای روابط بینالملل ترسیم کرده است. خداوند متعال میفرماید: «لَا يَنْهَاكُمُ اللهُ عَنِ الَّذِينَ لَمْ يُقَاتِلُوكُمْ فِي الدِّينِ وَلَمْ يُخْرِجُوكُمْ مِنْ دِيَارِكُمْ أَنْ تَبَرُّوهُمْ وَتُقْسِطُوا إِلَيْهِمْ إِنَّ اللهَ يُحِبُّ الْمُقْسِطِينَ» یعنی خداوند شما را از نیکی کردن و عدالت ورزیدن نسبت به کسانی که با شما در دین نجنگیدهاند و شما را از سرزمینتان بیرون نراندهاند، منع نمیکند. این اصل قرآنی نشان میدهد که تعامل، همکاری و برقراری روابط با دیگر ملتها، زمانی که به عزت مسلمانان و مصالح امت اسلامی آسیب نرساند، نه تنها جایز بلکه در مواردی مطلوب و ضروری است.
بر همین اساس، امارت اسلامی افغانستان در سیاست خارجی خود نه راه انزوا را برگزیده و نه وابستگی به قدرتهای جهانی را پذیرفته است. رویکرد امارت اسلامی بر تعامل متوازن با همه کشورها استوار است؛ خواه این کشور روسیه باشد، خواه چین یا سایر دولتهای جهان. معیار اساسی در این روابط احترام متقابل، عدم مداخله در امور داخلی، حفظ استقلال افغانستان و رعایت اصول اسلامی است. امارت اسلامی باور دارد که افغانستان میتواند با همه کشورها روابط سازنده داشته باشد، بدون آنکه از ارزشهای دینی، حاکمیت ملی و استقلال سیاسی خود چشمپوشی نماید.
یکی از اصول مهم سیاست خارجی اسلامی، اصل وفای به عهد و پایبندی به توافقات مشروع است. خداوند متعال میفرماید: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ»؛ ای مؤمنان! به پیمانها و قراردادهای خود وفا کنید. از همین رو، هرگونه توافق و همکاری که در چارچوب شریعت اسلامی، مصالح ملی و منافع مشروع کشور صورت گیرد، از منظر اسلامی امری پذیرفته و قابل حمایت است. تعاملات سیاسی، اقتصادی و امنیتی با کشورهای مختلف نیز در همین چارچوب تعریف میشود و هدف آن تأمین ثبات، امنیت، توسعه اقتصادی و تقویت جایگاه افغانستان در سطح منطقه و جهان است.
در مقابل، رژیم نظامی پاکستان که در طول دهههای گذشته همواره متهم به سیاستهای دوگانه و مداخلات گسترده در امور افغانستان بوده است، از گسترش روابط مستقل و متوازن امارت اسلامی با کشورهای منطقه رضایت ندارد. این رژیم تلاش میکند تا افغانستان را به عنوان یک تهدید معرفی کند و از این طریق حمایت برخی قدرتهای جهانی را برای اهداف سیاسی خود جلب نماید. اما واقعیتهای میدانی نشان میدهد که افغانستان امروز بیش از هر زمان دیگر خواهان ثبات منطقهای، همکاری اقتصادی و روابط مبتنی بر احترام متقابل است و هیچ تهدیدی برای کشورهای دیگر محسوب نمیشود.
امارت اسلامی بارها اعلام کرده است که خاک افغانستان علیه هیچ کشوری استفاده نخواهد شد و در مقابل انتظار دارد که دیگران نیز به حاکمیت، استقلال و تمامیت ارضی افغانستان احترام بگذارند. این سیاست، برگرفته از آموزههای اسلامی و اصل حسن همجواری است؛ اصلی که اسلام بر آن تأکید فراوان نموده و آن را از عوامل استحکام امنیت و آرامش در جوامع بشری دانسته است.
امروز افغانستان در پرتو حاکمیت اسلامی، فرصت آن را یافته است که روابط خارجی خود را بر مبنای عزت، حکمت و مصلحت تنظیم نماید؛ همان اصول که علمای اسلام از آیه مبارکه «ادْعُ إِلَىٰ سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ» و سیره پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلّم استنباط کردهاند. پیامبر اسلام صلیاللهعلیهوسلم نیز در دوران حکومت اسلامی مدینه با قبایل، دولتها و ملتهای مختلف روابط، پیمانها و تعاملات گوناگون برقرار نمودند که همگی در راستای تأمین مصالح مسلمانان و گسترش امنیت و ثبات بود.
بنابراین، سیاست خارجی امارت اسلامی نه بر محور شرق میچرخد و نه بر محور غرب؛ بلکه بر محور منافع مشروع افغانستان و اصول ثابت شریعت اسلامی استوار است. امارت اسلامی آماده تعامل، همکاری و ایجاد روابط نیک با همه کشورهای جهان است، مشروط بر آنکه این روابط بر پایه احترام متقابل، عدم مداخله، حفظ استقلال و رعایت ارزشهای اسلامی بنا شود. این رویکرد متوازن و حکیمانه میتواند افغانستان را به پلی برای همکاریهای منطقهای، تقویت مناسبات اقتصادی و تحکیم جایگاه آن در میان کشورهای اسلامی و جامعه جهانی تبدیل نماید.
بدون شک، هرچه سیاست خارجی افغانستان بیشتر بر مبانی شریعت، عزت اسلامی، حکمت سیاسی و منافع ملی استوار باشد، به همان اندازه در برابر فشارها، تبلیغات و توطئههای دشمنان مقاومتر خواهد بود. آینده افغانستان در گرو تعامل مسئولانه با جهان، حفظ استقلال تصمیمگیری و پایبندی به ارزشهای اسلامی است؛ مسیری که امارت اسلامی آن را بهعنوان یک اصل اساسی در سیاست خارجی خود دنبال میکند.