در ادامه سلسلهی مزایای نظام اسلامی، برخی دیگر از محاسن نیز وجود دارد که در ذیل به آنها اشاره میکنیم:
۵-: نظام اسلامی، نظام جهانی است
برنامه اسلام، برنامهای جهانی است که برای تمام بشریت، ملتها، طبقات اجتماعی و مسئولیتها طراحی شده و محدود به دورهای خاص، گروهی معین یا زمان مشخصی نیست، بلکه این نظام کامل زندگی بشر است که تا روز قیامت برای هدایت انسانها آمده است.
اسلام میخواهد مسلمانان به عنوان امتی واحد، نظام اسلامی جهانی را تشکیل دهند و این کار تنها از طریق همکاری، اتحاد و اطاعت جمعی ممکن است. خداوند متعال در آیات مختلف قرآن کریم این حقیقت را روشن ساخته که نظام اسلامی، نظام جهانی است:
۱-: «قُلْ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنِّي رَسُولُ الله إِلَيْكُمْ جَمِيعًا» (اعراف: ۱۵۸)
ترجمه: «بگو: ای مردم! من فرستاده خدا به سوی همه شما هستم.» این آیه نشان میدهد که پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلّم برای تمام انسانها فرستاده شده بود، نه فقط برای گروهی خاص.
۲-: «وَ أُوحِيَ إِلَيَّ هَذَا الْقُرْآنُ لِأُنذِرَكُم بِهِ وَمَن بَلَغَ» (انعام: ۱۹)
ترجمه: این قرآن به من وحی شده تا شما و هر کس که این پیام به او برسد را انذار کنم.
۳-: «وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِّلْعَالَمِينَ» (انبیاء: ۱۰۷)
ترجمه: و ما تو را جز رحمتی برای جهانیان نفرستادیم.
۴-: «وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعَالَمِينَ» (قلم: ۵۲)
ترجمه: و این [قرآن] جز یادآوری برای جهانیان نیست.
همچنین پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلّم فرمودهاند: «وَكَانَ النَّبِيُّ يُبْعَثُ إِلَى قَوْمِهِ خَاصَّةً، وَبُعِثْتُ إِلَى النَّاسِ عَامَّةً»
ترجمه: پیامبران پیشین تنها به سوی قوم خود فرستاده میشدند، اما من برای همه مردم جهان مبعوث شدهام.
از آنجا که اسلام نظامی فراگیر و کامل است و نسخ، تحریف یا تغییر را نمیپذیرد، عقل حکم میکند که باید در هر زمان و مکانی قابل اجرا باشد. خداوند متعال در باره یهودیت و مسیحیت که ویژه بنیاسرائیل بودند، میفرماید: «فَأْتِيَا فِرْعَوْنَ فَقُولَا إِنَّا رَسُولُ رَبِّ الْعَالَمِينَ * أَنْ أَرْسِلْ مَعَنَا بَنِي إِسْرَائِيلَ» ترجمه: «به نزد فرعون بروید و بگویید: ما فرستادگان پروردگار جهانیان هستیم که بنیاسرائیل را با ما بفرست.»
اسلام تنها برای یک منطقه یا یک دوره خاص نیامده، بلکه برای تمام بشریت است. نظام سیاسی آن نیز جهانی، فراگیر و جاودانه طراحی شده است زیرا همه انسانها بندگان خدای یگانه هستند و همگی به هدایت او نیازمندند.
۶-: نظام اسلامی، نظام متوازن و میانهرو است
از ویژگیهای بارز اسلام، تعادل و توازن در نظام آن است. خداوند متعال میفرماید: «وَكَذَٰلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِّتَكُونُوا شُهَدَاءَ عَلَى النَّاسِ» (بقره: ۱۴۳) ترجمه: و اینگونه شما را امتی میانهرو قرار دادیم تا گواه بر مردم باشید.
اسلام دینی معتدل است؛ هم از نظر عقیده، عبادات، اخلاق، ارزشهای اجتماعی، تفکر و هم از نظر نظام سیاسی. نظام سیاسی اسلام نیز متعادل و میانهرو است، برخلاف نظامهایی که یا به افراط گرایش دارند مانند دیکتاتوری مطلق یا به تفریط مانند دموکراسی مطلق.
اسلام قبول ندارد که قدرت باید کاملاً در دست یک فرد باشد (مانند نظامهای استبدادی) و نه اینکه مردم بدون هیچ قیدوشرطی هر کاری بخواهند انجام دهند (مانند دموکراسی مطلق). بلکه در اندیشه سیاسی اسلام، رهبر توسط «اهل حل و عقد» انتخاب میشود؛ یعنی کسانی که از علم، تقوا و تخصص برخوردارند.
پیامبر اکرم صلیاللهعلیهوسلّم فرمودهاند: «خَيْرُ الأُمُورِ أَوْسَطُهَا» (بیهقی و غیره) ترجمه: بهترین راهها، راه میانه است.
بر این اساس، نظام اسلامی از افراط و تفریط به دور است. نظامی معتدل، علممحور و مشورتی است که در آن قدرت نه استبدادی است و نه کاملاً مردمی، بلکه بر اساس مشورت اهل تخصص و علم استوار است. هدف چنین نظام متوازن سیاسی، تأمین عدالت، حفظ نظم و انطباق دین با نیازهای هر عصر و نسل است.