٣٠ درس روزه برای تزکیهٔ نفس! بخش دوم

قرآن عظیم‌الشأن؛ نور ماه مبارک رمضان

ماه مبارک رمضان با تمام عظمت و شکوه خود، ویژگی منحصر‌به‌فردی دارد که آن را از سایر ماه‌ها متمایز می‌سازد و آن این است که قرآن عظیم‌الشأن در ماه مذکور نازل شده است. خداوند جل‌جلاله در کتاب مقدس خود می‌فرماید: شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَان. (بقره، ۱۸۵).
یعنی: ماه رمضان ماهی است که قرآن کریم در آن نازل شده است؛ کتابی که برای مردم راهنماست و نشانه‌های روشنی از هدایت و جدایی حق از باطل را در بر دارد.

این پیوند عمیق میان ماه مبارک رمضان و قرآن عظیم‌الشأن، حکمتی الهی در خود نهفته دارد. روزه دل انسان را صیقل می‌دهد و روح او را برای پذیرش نور الهی آماده می‌سازد. در این ماه زنگار گناهان از دل‌ها زدوده می‌شود و زمینه انس و نزدیکی با کلام خداوند جل‌جلاله فراهم می‌گردد. از همین‌روست که رمضان المبارک، ماه قرآن عظیم‌الشأن نامیده می‌شود؛ ماهی که جان‌های مؤمنان با تلاوت قرآن کریم معطر می‌گردد و فرشتگان نوای آیات الهی را به آسمان‌ها می‌رسانند.

یکی از زیباترین تعابیری که درباره این ماه به کار رفته «ربیع القرآن» است، یعنی بهار قرآن عظیم‌الشأن. هر چیز بهاری دارد و بهار قرآن عظیم‌الشأن ماه مبارک رمضان است. همان‌گونه که در بهار زمین زنده می‌شود و گل‌ها می‌شکفند، در ماه رمضان نیز قرآن عظیم‌الشأن در دل‌های مؤمنان دم تازه‌ای می‌دمد و گل‌های ایمان در وجودشان شکفته می‌شود.

راز تمام این عظمت‌ها و شکوه‌ها در این نهفته است که رمضان المبارک ماه «قُرب» است؛ نزدیکی‌ای که در آن خداوند جل‌جلاله خود را ناظرترین ناظر به اعمال ما معرفی می‌کند. جلوه ویژه این مهمانی الهی در آیه ۱۸۶ سوره بقره نمایان است. قابل تأمل است که خداوند جل‌جلاله بلافاصله پس از آیات مربوط به احکام روزه (بقره: ۱۸۳-۱۸۵) به نرمی و لطافت به موضوعی اشاره می‌کند که پیام انس و قرب را می‌رساند و می‌فرماید: وَإِذَا سَأَلَكَ عِبَادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيبٌ أُجِيبُ دَعْوَةَ الدَّاعِ إِذَا دَعَان. (بقره، ۱۸۶). و هنگامی که بندگان من از تو درباره من بپرسند، [بگو] من نزدیکم و دعای دعاکننده را – هنگامی که مرا بخواند – اجابت می‌کنم.

این ترتیب آیات پیامی ژرف دارد، گویی پس از بیان حکم روزه این پرسش در ذهن مؤمن نقش می‌بندد: آیا کسی هست که در فراز و نشیب‌های این مسیر، صدای ما را بشنود؟ خداوند جل‌جلاله بی‌درنگ پاسخ می‌دهد که نه تنها می‌شنوم، بلکه نزدیک هستم و اجابت می‌کنم؛ این است نزدیکی ویژه میزبان به میهمانان خویش.
شایان ذکر است که با فرا رسیدن ماه مبارک رمضان مساجد سرشار از جمعیت می‌شوند، تلاوت‌ها فزونی می‌یابد و فضای جامعه با معنویت خاصی عجین می‌گردد.

باید همواره به یاد داشته باشیم که نوع رفتار ما با این ماه، تعیین‌کننده نتیجه و دست‌اورد ما از آن است. تفاوت این دو دیدگاه، همان تفاوت میان “ایستادن در ظاهر” و “نفوذ به باطن” است. تزکیه نفس در ماه مبارک رمضان بدون انس با قرآن عظیم‌الشأن به کمال نمی‌رسد. قرآن عظیم‌الشأن شفای دل‌ها و درمان بیماری‌های روحی است. پس بیایید در این ماه مبارک، پیوند خود را با قرآن عظیم‌الشأن استوار سازیم، در آیات آن تدبر کنیم و از این نسخه شفابخش برای پاکیزگی روح‌های خویش بهره بگیریم.