هیچ جامعهای تا زمانی که شریعت را اجرا نکرده و در تمامی جنبههای زندگی به آن رجوع نکرده باشد، جامعه اسلامی خوانده نمیشود. ممکن نیست که کسی از قرآن کریم آیهای مانند «کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ» را در مورد فرضيت روزه بپذیرد اما آیه «کُتِبَ عَلَیْکُمُ الْقِصَاصُ» را در مورد وجوب قصاص رها کند. این تصور پذیرفتنی نیست که آیات وجوب نماز اجرا شود اما آیات حرمت ربا (سود) نادیده گرفته شود.
قرآن کریم تنها برای این نازل نشده که بر مردگان خوانده شود و مساجد را با آن زینت دهند. خداوند متعال به رسول الله صلیاللهعلیهوسلم خطاب میفرماید: «ما این کتاب را به حق بر تو نازل کردیم تا به آنچه خدا به تو آموخته در میان مردم فیصله کنی.» (نساء: ۱۰۵)
و نیز خداوند میفرماید: ترجمه: ای داوود! ما تو را در زمین جانشین قرار دادیم، پس میان مردم به حق فیصله کن. این، وصیت خداوند بر حاکمان است که به قانون نازل شده پروردگار فیصله کنند و از آن رویگردان نشوند. (تفسیر ابن کثیر ۱۲/۸۶)
بر مسلمانان لازم است که به حکم خدا فیصله کنند، نه به قوانین وضعیای که حرام را حلال و حلال را حرام میشمارند. شریعت اسلامی هرگز تجزیه را نمیپذیرد که برخی احکام اجرا و برخی پایمال شود، حتی اگر یک درصد یا پنج درصد باشد؛ زیرا اگر کمترین چیزی باقی بماند بیم آن میرود که بعداً از احکام بزرگتر نیز عقبنشینی شود. از همین رو، خداوند بنیاسرائیل را به شدت سرزنش کرد که برخی احکام را میپذیرفتند و برخی را رها میکردند: «آیا به بخشی از کتاب ایمان میآورید و بخشی را انکار میکنید؟ جزای هرکس از شما که چنین کند، رسوایی در دنیا و عذابی سخت در آخرت است.» (بقره: ۸۵)
ابن کثیر رحمهالله میفرماید: کسی که غیر از شریعت نازل شده بر رسول الله صلیاللهعلیهوسلم به شرایع منسوخ پیشین فیصله کند، کافر است. پس چگونه فیصله بر اساس قانون «یاسق» و ترجیح آن بر شریعت، کفر نخواهد بود؟
(البدایة والنهایة: ۱۳/۱۳۹)
یاسق که ابن کثیر از آن یاد کرده است، اولین قانون وضعی بود که چنگیزخان، رهبر تاتارها، در برابر شریعت وضع کرد و به زور بر مردم تحمیل میشد. مسلمانان باید تمام امور زندگی خود را با قانون الهی شریعت حل کنند. خداوند متعال در سوره مائده آیه ۴۹ به رسول الله صلیاللهعلیهوسلم میفرماید: ترجمه: و میان آنان بر اساس آنچه خدا نازل کرده فیصله کن و از هوسهای آنان پیروی مکن.
جهان غرب پس از مطالعه دقیق اسلام، قوانین وضعی را به جای قوانین شرعی به جهان اسلام عرضه کرد و برای اجرای این قوانین، در بسیاری از کشورهای اسلامی، حاکمان دستنشانده خود را منصوب نمود تا ملتها را از قوانین شرعی بیاعتماد و به سوی قوانین وضعی سوق دهند. هرگاه در کشوری حد شرعی اجرا میشود، با استفاده از رسانهها جنجالآفرینی کرده و اجرای حدود را عملی خلاف حقوق بشر میخوانند.
اسلام دین عدل است و برای مسلمانان قوانینی وضع کرده که مردم جامعه در امن و رفاه زندگی کنند. تا زمانی که مسلمانان با روحیه اسلامی تربیت شده و به حقوق دیگران احترام بگذارند، مشکلی پیش نمیآید اما هنگامی که مسلمانان از حدود تعیینشده تجاوز کنند، مرتکب منکرات شوند و به مال و جان مردم زیان برسانند، مجازات آنان در پرتو شریعت اجرا میشود.
اسلام تنها دین مجازاتها نیست آنگونه که مستشرقان ادعا میکنند، بلکه نظام کامل عقاید، عبادات، معاملات و حقوق است. علامه ابن قیم رحمهالله میگوید: اجرای حدود شرعی، عبادتی چون جهاد در راه خداست. حد رحمتی از سوی خدا بر بندگان است و حاکم باید در اجرای آن جدیت داشته باشد. هدف اصلاح مردم است، نه فرونشاندن خشم. همچون پدری که برای اصلاح، پسر خود را تنبیه میکند یا داکتری که داروی تلخ تجویز مینماید. اگر حد به نیت اصلاح اجرا شود، خداوند دلهای مردم را (به آن) میگرداند. (السیاسة الشرعیة: ۱۲۵)
حکمتهای اجرای حدود شرعی:
۱. عبرتگرفتن مجرم:
هنگامی که حد بر مجرم جاری شود، از کردار ناشایست بازمیایستد. برخی افراد نه با موعظه اصلاح میشوند و نه از عذاب الهی میهراسند؛ پس تنها راه اصلاح آنان، مجازات است. عثمان و عمر رضیاللهعنهما گفتهاند: «خداوند برخی مردم را نه با قرآن، بلکه به دست حاکم اصلاح میکند.»
۲. منفعت اجتماعی:
وقتی در جامعه حد اجرا شود، دیگران عبرت گرفته و از ارتکاب جرم بازمیمانند.
۳. تأثیرگذاری بر غیرمسلمانان:
حدود، نشاندهنده عدالت اسلام است. در سدههای نخست، بسیاری از غیرمسلمانان با دیدن حدود، اسلام آوردند. امروز که در غرب فساد رواج دارد و مجازاتی نیست، شاید با مشاهده حدود اسلامی، حقانیت اسلام برای آنان آشکار گردد.
۴. نجات زمین از فساد:
هرگاه منکرات فراوان شده و از آن جلوگیری نشود، فساد گسترش مییابد. خداوند میفرماید: و پس از اصلاح، در زمین فساد مکنید. (اعراف: ۵۶)
۵. سودمندی برای حیوانات و طبیعت:
حدود رحمتی تنها برای انسانها نیست بلکه برای حیوانات و طبیعت نیز هست. عکرمه رضیاللهعنه میگوید: وقتی قحطی میآید حیوانات میگفتند: باران به سبب گناهان انسانها از ما بازداشته شده است. رسول الله صلیاللهعلیهوسلم فرموده است: اجرای یک حد در زمین از چهل روز باران بهتر است. (نسائی، ابن ماجه)
در زمان حاضر در جهان تنها افغانستان است که در سایه نظام اسلامی، حدود را اجرا میکند و این جای شکر است.