تأمین مالی مخفی جنگجویان خارجی داعش (FTFs) توسط حامیان افراطی غربی
در سالهای اخیر منابع مالی گروه تروریستی داعش به عاملی کلیدی برای تداوم فعالیت، نفوذ جهانی و پشتیبانی از عملیاتهای جنگی این گروه تبدیل شدهاند. پژوهشهای انجامشده در نقاط مختلف جهان نشان میدهد که منابع مالی این گروه تنها به منابع محلی مانند فروش نفت، چپاول، اخاذی و کمکهای مردمی محدود نمیشود، بلکه یک شبکه گسترده پشتیبانی و تأمین مالی پنهان توسط حامیان در اروپا و دیگر کشورهای غربی برای جنگجویان خارجی فعال است.
این شبکه مسیری حیاتی برای پشتیبانی مالی داعش بهشمار رفته و برای تداوم عملیاتهای جهانی این گروه ارزشی غیرقابلانکار دارد. تحلیل فعالیتهای حامیان تندرو اروپایی نشان میدهد که آنان از طریق جمعآوری مبالغ کم اما مستمر، و فرار از کشف توسط نهادهای مالی، منابع مالی را برای داعش فراهم میکنند. از جمله این فعالیتها میتوان به استفاده از مؤسسات خیریه، شرکتهای تجاری جعلی، کلاهبرداری از سیستم بیمه اجتماعی، دریافت غیرقانونی وامهای بانکی، تقلب در VAT مالیات و استفاده از قاصدهای پول نقد اشاره کرد.
از این مسیر نهتنها هزینههای سفر، تعلیم، تجهیز و عملیات جنگجویان داعش تأمین میشود، بلکه برای نهادهای امنیتی کشورهای غربی نیز چالشهای کشف و نظارت ایجاد میکند. حامیان افراطی اروپایی از روشهای گوناگونی برای جمعآوری منابع مالی برای داعش استفاده میکنند. برای نمونه، شرکتهای انتقال پول در شهرهای مرزی ترکیه و سوریه مانند وسترن یونیون، مانیگرم و … بهطور گسترده برای انتقال پول از اروپا به مناطق تحت کنترل داعش استفاده میشوند.
همچنین شبکه «حواله» یا انتقال مالی غیررسمی نیز مسیری مهم برای امور مالی داعش تلقی میشود، زیرا تحت کنترل بانکهای جهانی قرار ندارد و فرآیند انتقال پول از طریق روشهای پنهانی و پیچیده انجام میپذیرد.
سفر جنگجویان خارجی از اروپا به مناطق جنگزده سوریه و عراق برای پیوستن به داعش، حجم قابلتوجهی داشت. بر پایه برخی گزارشها، حدود پنجهزار تبعه اتحادیه اروپا از آغاز جنگ داخلی سوریه به داعش پیوستهاند. پشتیبانی مالی این سفرها بهطور دقیق و منظم توسط حامیان افراطی اروپایی انجام میشود تا منابع مالی کافی برای سفر جنگجویان فراهم گردد.
هدف اصلی حامیان مذکور اینست که هر جنگجو از طریق داراییها و ارتباطات خود، به منبع مالی برای گروه تبدیل شود. از این طریق به جنگجویان موقعیت بالاتر و فرصت نفوذ بیشتری در مناطق تحت کنترل داعش اعطا میشود که تلاشهای جمعآوری پول را بیشتر میکند. برخی از حامیان تندرو اروپایی با تکیه بر سوابق جنایی خود از روشهای غیرقانونی برای جمعآوری منابع مالی استفاده میکنند. برای مثال، آنان از طریق جیببری، کلاهبرداری بانکی، تقلب مالیاتی و کلاهبرداری از بیمه اجتماعی، پشتیبانی مالی برای سفرها را فراهم میکنند.
این فعالیتها بهویژه توسط افرادی انجام میشود که در محیطهای خانوادگی پیچیده بزرگ شدهاند، سابقه جنایی دارند یا در گروههای مجرمانه فعالیت کردهاند. پولهای جمعآوریشده از این طریق، منابع حیاتی برای سفر، تجهیز و اسکان جنگجویان در مناطق تحت کنترل داعش را فراهم میکند.
نمونههای کلاهبرداری بانکی و تقلب در VAT مالیات؛ بهویژه نشاندهنده جدیت این موضوع است. بر پایه گزارشها، در سوئد، یک واعظ سلفی ۳۰ ساله از طریق تقلب در مالیات حدود ۷۴۰ هزار دالر برای داعش بهعنوان منابع مالی جمعآوری کرد. پروندههای مختلف در بریتانیا و دانمارک نیز نشان میدهند که حامیان افراطی از طریق وامهای بانکی، کلاهبرداری از بیمه اجتماعی و شرکتهای تجاری جعلی برای داعش پول جمعآوری کردهاند.
این پروندهها نشان میدهد که پشتیبانی مالی از جنگجویان خارجی توسط اروپا، پروسهی سیستماتیک و منظم است که چالشهای جدی برای نظارت و کنترل قانونی ایجاد میکند. قاصدهای پول نقد، کارتهای پیشپرداخت و تأمین مالی اجتماعی از طریق رسانههای اجتماعی، از عناصر مهم این شبکه مالی هستند. این روشها برای انتقال پول از اروپا به مناطق تحت کنترل داعش استفاده شده و برای تداوم عملیات، تجهیزات و شبکههای محلی داعش اهمیت حیاتی دارند.
همچنین، از این شبکه برای تأمین مالی حامیان داعش در درون اروپا نیز استفاده میشود که بستری مالی حیاتی برای عملیاتهای جهانی تروریسم فراهم میکند.
در پایان، تأمین مالی پنهان جنگجویان خارجی توسط حامیان افراطی غربی، بخش مهمی از فعالیت جهانی داعش است. تحلیل، نظارت و تلاش جهت کنترل این شبکه برای جامعه جهانی یک نیاز راهبردی در مبارزه ضد داعش بهشمار میرود. تلاش برای شناسایی و تضعیف این شبکه نهتنها به محدود کردن منابع مالی داعش میانجامد، بلکه برای پیشگیری از جنگجویی در درون اروپا، مختل کردن شبکههای افراطی و حفاظت از امنیت جهانی نیز اهمیتی حیاتی دارد.
از طریق تحقیق درباره این شبکه، میتوان به نتایج ارزشمند پژوهشی درباره شبکههای مالی جهانی داعش، گسترش حامیان محلی و ارتباطات متقابل شبکههای افراطی دست یافت که برای نهادهای اجرای قانون، شبکههای استخباراتی و ناظران مالی جهانی، راهنمایی بنیادین برای برنامهریزی استراتژیک فراهم میکند.