عاید جهانی قاچاق انسان (١)
قاچاق انسان از جرایم پیچیده و پرسود غیرقانونی قرن بیستم به شمار میرود که بسیاری از سازمانهای تروریستی از آن برای تأمین مالی خود استفاده میکنند. داعش قاچاق انسان را به ابزاری مهم برای پشتیبانی مالی جنگ و تحقق اهداف ایدیالوژیک خود تبدیل کرده بود. این گروه در عراق، سوریه و مناطق تحت سیطرهاش شبکههای گسترده قاچاق ایجاد کرد و قربانیان را حتی به خارج از این مناطق نیز انتقال میداد.
براساس گزارشهای سازمان ملل، Human Rights Watch، Interpol، FATF و دیگر نهادها، داعش طی سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۷ از قاچاق انسان میلیونها دالر عواید به دست آورده است. این گروه بهویژه زنان و دختران، عمدتاً از قوم ایزدی و سایر اقلیتهای مذهبی را میربود و در بازارهای بردهفروشی به فروش میرساند. این بازارها ـ چه حضوری و چه آنلاین ـ برای داعش منابع مستقیم و کلان مالی بودند.
بسیاری از زنان پس از ربوده شدن به اجبار به جنگجویان داعش تزویج میشدند؛ اما این ازدواجها در حقیقت پوششی برای بهرهکشی جنسی بود. این اقدامات نهتنها ابزاری برای ارعاب و کنترل مردم محسوب میشد، بلکه داعش از طریق آن توانست حمایت مالی خارجی از سوی هواداران افراطی خود نیز بهدست آورد. همچنین، داعش از کودکان در جنگ، جاسوسی و تبلیغات سوءاستفاده میکرد. آنان را میربود، برای عملیات انتحاری آماده میساخت و در کمپینهای تبلیغاتی بهکار میگرفت. بدین ترتیب، توجه افراطگرایان خارجی را جلب کرده و از آنان کمک مالی دریافت میکرد.
برای تقویت عملیات قاچاق انسان، داعش شبکههای گسترده محلی و بینالمللی تشکیل داده بود که از سه بخش اساسی ساخته میشد:
۱_: قاچاقچیان محلی عمدتاً در عراق، سوریه و ترکیه؛ که مسئولیت ربایش، انتقال و بهرهکشی از انسانها را بر عهده داشتند؛
۲_: شبکههای بینالمللی که از طریق باندهای قاچاق در اروپا و شمال آفریقا، افراد را از خاورمیانه به کشورهای دیگر منتقل میکردند؛
۳_: پلتفرمهای آنلاین مانند تلگرام، فیسبوک، واتساپ و دارکوب که برای معرفی قربانیان، فروش و هماهنگی معاملات بهکار گرفته میشد.
داعش علاوه بر این، از اسناد جعلی و مسیرهای غیرقانونی مهاجرت نیز استفاده میکرد تا قربانیان را به اروپا و آسیای میانه منتقل کند. این شبکه سیستماتیک و پیچیده، منبع مالی عظیمی برای داعش بود و طبق گزارش سازمان ملل و مراکز پژوهشی ضدتروریسم، داعش تنها از فروش زنان و دختران ایزدی سالانه بین ۲۰ تا ۴۰ میلیون دالر درآمد کسب میکرد.
پس از سرقت نفت و آثار باستانی، قاچاق انسان سومین منبع مهم مالی خارجی داعش بهشمار میرفت. علاوه بر این، برخی گزارشها نشان میدهد که برای فروش زنان تحت عنوان «جهاد نکاح» حمایتهای مالی شخصی از کشورهای خلیج نیز وجود داشت. این فعالیتهای شنیع نهتنها فاجعهای بزرگ برای بشریت بود، بلکه مهاجران و پناهجویان منطقه و اروپا را با خطر عظیم قاچاق و استثمار مواجه کرد. هرچند خلافت فیزیکی داعش سقوط کرده است اما این شبکههای قاچاق همچنان فعالاند، بهویژه از مسیر شمال آفریقا و آسیای میانه.
نهادهای بینالمللی همچون شورای امنیت سازمان ملل، Europol و FATF اقدامات جدی در مقابله با این پدیده انجام دادهاند که شامل مسدود کردن منابع مالی، نظارت بر پرداختهای آنلاین و نابودی شبکههای قاچاق است. با این حال، اگر جامعه جهانی نتواند منابع مالی قاچاق انسان را مهار کند، این اقدامات شوم به الگویی برای دیگر سازمانهای تروریستی نیز تبدیل خواهد شد. در مجموع، قاچاق انسان یکی از مهمترین منابع مالی داعش بود که افزون بر تأمین هزینههای جنگ، بهعنوان ابزاری برای ارعاب، نفرتپراکنی و کنترل مردم مورد استفاده قرار گرفت. این پدیده شوم نهتنها تهدیدی اقتصادی، بلکه فاجعهای بزرگ انسانی است که مبارزه و همکاری جهانی را میطلبد.