امسال چهارمین سالگرد باشکوه استقلال افغانستان از اشغال آمریکا در حالی فرا میرسد که در کشور پروژههای متعدد بازسازی و آبادانی محلی و منطقهای در حال اجرا است، چهرهی بازسازی و تغییر در شاهراهها و شهرهای بزرگ کشور آشکار است و در کنار آن پیشرفتهای چشمگیری در روابط و تعاملات بینالمللی به دست آمده که مهمترین آن به رسمیت شناخته شدن امارت اسلامی از سوی روسیه است.
روز استقلال افغانستان (۲۴ اسد) در حافظهی تاریخ معاصر رویدادی بزرگ و پرافتخار است که پشتوانهی آن؛ برکت خون هزاران شهید و مجاهد است، علاوه بر این سیاست خارجی نیرومند امارت اسلامی که محور اصلی آن دفتر قطر و توافق دوحه بود، قابل فراموشی نیست؛ چرا که دیپلماسی قوی هیأت امارت اسلامی و موضع قاطع بر اساس شریعت باعث شد که بساط اشغالگران برچیده شود، جنگ نزدیک به نیم قرن پایان یابد و صلح واقعی برقرار گردد؛ صلحی که امروز مردم افغانستان در سایهی آن با آرامش زندگی میکنند.
پایههای یک سیاست خارجی نیرومند و مؤثر بر وحدت ملی، رضایت عمومی، صلاحیت تصمیمگیری و مشروعیت حاکمیت داخلی استوار است؛ امتیازاتی که افغانستان امروز از آن برخوردار است، در سال ۱۴۰۴، افغانستان توانست با استفاده از دیپلماسی فعال و اثرگذار خود با وجود عدم رسمیت جهانی، جایگاه خود را نزد بسیاری از همسایگانِ دارای روابط رسمی حفظ کند و دستاوردهای دیپلماتیک مهمی داشته باشد.
در سیاست جهانی، دیپلماسی فعال خارجی امروز به عنوان زبانی شناخته میشود که از طریق آن منافع کشورها و خواستهای ملتها منتقل میگردد، امارت اسلامی با اتخاذ سیاستی ثابتقدم و موضعی با صلابت، توانسته بخش بزرگی از جهان و سازمانهای بینالمللی را قانع کند که دیگر جنگ تحمیلی در افغانستان وجود ندارد و این کشور آمادهی هر نوع تعامل و گفتوگوی مسالمتآمیز است؛ البته بدون آنکه خطوط قرمز و اهداف خود را قربانی منافع و خواستههای بیجای دیگران کند، همین رویکرد موجب جلب اعتماد و اعتبار جهانی شده است، تا جایی که بسیاری از کشورها و حتی سازمان ملل این واقعیت را درک کردهاند و مخالفان سرسخت نیز در نهایت به آن اذعان کردهاند.
نمایندگیهای خارجی: از آغاز دوبارهی حاکمیت تاکنون، امارت اسلامی همواره آمادگی خود را برای هر نوع تعامل سیاسی با حفظ منافع ملی اعلام کرده و دفتر سیاسی خود را در قطر به روی همه باز گذاشته است، به گفتهی وزارت امور خارجه اکنون افغانستان در ۴۰ کشور جهان – از جمله کشورهای اروپایی – دارای نمایندگی فعال است. قدرتهای بزرگ اقتصادی و سیاسی آسیا مانند چین، روسیه و هند نیز در این فهرست هستند و رویکرد ملی و بیطرف امارت اسلامی را درک کردهاند. بسیاری از کشورها داوطلبانه نمایندگیهای افغانستان را به وزارت خارجه تحویل دادهاند و دیپلماتهای افغان در آن کشورها بهطور فعال حضور دارند، و به عنوان نماینده ملت خود در مناسبت های مختلف ظاهر میشوند، که این واقعاً گامی بهجا و پاسخی کوبنده به آن اندیشههای مخالف است که دهانشان از این کشور و آن کشور با فریاد مخالفت با امارت اسلامی خشک شده است.
سفارتخانههای فعال در کابل:
در نتیجهٔ تلاشهای پیگیر نمایندگیهای افغانستان در کشورهای خارجی و دفتر قطر؛ بیست کشور بزرگ و کوچک جهان حتی کشورهایی که پیش از این هیچ نمایندگی در افغانستان نداشتند، علاقهمند شدند تا برای تحکیم روابط سالم و دیپلماتیک با مردم افغانستان، بار دیگر نمایندگیهای خود را در کابل بگشایند، سفیران این کشورها با وجود عدم شناسایی رسمی، حضور فعال دارند و همکاریها و کمکهای خود را در عرصههای مختلف ادامه میدهند، این امر در حقیقت یک دستاورد بزرگ بهشمار میآید و گزارشها و تصاویر دیدارهای آنان با نهادهای دولتی در سال گذشته، در شبکههای خبری رسمی و غیررسمی موجود است.
توازن در روابط با همسایگان:
افغانستان در گذشته بارها با همسایگان خود دچار منازعات و مشکلات بوده است؛ این مشکلات بیشتر ناشی از نبود توازن در روابط، سیاست خارجی غیرمستقل و مداخلات خارجی بود، نزدیکی بیش از حد به یک همسایه و فاصله گرفتن از دیگری، توازن دیپلماتیک و روابط را چنان بر هم میزد که حتی تجارت و سایر امور نیز آسیب میدید و زندگی پناهندگان افغان در آن کشورها دشوار میشد. گاهی هم همسایگان از پناهندگان افغان بهعنوان ابزار فشار استفاده میکردند، خوشبختانه امارت اسلامی با سیاست اقتصادمحور خود در این زمینه توازن را برقرار ساخت و با وجود بروز منازعات مرزی با ایران و پاکستان؛ دیپلماسی فعال خود را حفظ کرد و ثبات روابط را نگه داشت.
واکنش معقول به رویدادها و مسائل جهانی:
متأسفانه شماری از سازمانها و نهادهای بینالمللی و برخی حکومتها در سال گذشته همچون گذشته، انتقادهایی ناعادلانه و بیاساس علیه افغانستان و امارت اسلامی مطرح کردند و اعلامیههای نامتوازن و نادرست صادر نمودند. هدف برخی این بود که سیاست خارجی امارت را به واکنشهای احساسی و بیمورد بکشانند و آن را به موضوع بحث رسانهها تبدیل کنند، خوشبختانه امارت اسلامی نهتنها در برابر این مسائل سکوت نکرد، بلکه در هر فرصت و مناسبتی واکنش معقول نشان داد؛ از جمله در برابر تصمیمات نادرست دادگاه بینالمللی هاگ، ظلم رژیم صهیونیستی بر مردم مظلوم غزه و هرگونه مداخله کوچک و بزرگ در امور داخلی افغانستان، این واکنشها تا حد زیادی اهداف مخالفان را خنثی کرد.
سفرهای خارجی:
آخرین سفر وزیر امور خارجهٔ امارت اسلامی بههمراه هیأتی به کشور عمان بود؛ کشوری که ظرفیتهای قابل توجهی در بخش انرژی و سرمایهگذاری دارد، اما کمتر مورد توجه قرار گرفته است، پیش از آن، وزرای کابینه و مسئولان نهادها علاوه بر وزیر خارجه به کشورهای همسایه و منطقه دعوت شدند و در کنفرانسها و نشستهای خارجی شرکت کرده و دیدگاههای خود را آشکارا و بدون سانسور بیان کردند. در مقابل، مقامات عالیرتبه و هیأتهای خارجی، حتی در سطح نخستوزیر، نیز به کابل سفر کرده و پس از دیدارها، اعتمادشان به حکومت سرپرست و ثبات ملی تقویت شد و با پیامهای مثبت به کشورهای خود بازگشتند.
یوناما و تمدید مأموریت کاری:
یوناما، یا دفتر سیاسی سازمان ملل در افغانستان، همواره در پایان سال میلادی با این پرسش روبهرو است که آیا مأموریت خود را در افغانستان تمدید کند یا فعالیتش را خاتمه دهد، در دورهٔ جمهوریت، وزارت خارجه تا حد التماس تلاش میکرد که این دفتر در کابل بماند و نبودش را تهدیدی برای نظام میدانست و حتی در برابر گزارشهای منفی و نادرست این نهاد و شورای امنیت، به مصلحت سکوت میکرد، اما امسال زمانی که این دفتر یک ماه بر سر ادامهٔ کار خود چانه میزد، امارت اسلامی هیچگونه درخواست یا خواهش برای ماندن آن مطرح نکرد، بلکه برعکس، بهشدت از آن انتقاد کرد که چرا دستاوردهای امارت اسلامی را در سطح بینالمللی بازتاب نمیدهد و در گزارشهایش انصاف را رعایت نمیکند، با این حال این دفتر با تصمیم خود، مأموریتش را یک سال دیگر تمدید کرد.
پاسخ به تبلیغات و پروپاگندا:
متأسفانه شماری از کشورها و حلقههای مغرض، در سال گذشته بارها برای مخالفان سیاسی امارت اسلامی و افراد مقیم اردوگاهها در خارج، بهنام سمینار، گفتوگو، فوروم یا برنامهٔ دیگر، زمینهٔ گردهمایی فراهم کردند تا تصویری منفی از افغانستان ارائه دهند و از این راه تبلیغات دروغین علیه امارت اسلامی و مردم افغانستان انجام دهند. بسیاری از این تبلیغات حتی برای کشور میزبان و نهادهای بینالمللی نیز غیرقابل پذیرش بود. وزارت خارجهٔ امارت اسلامی این تبلیغات را از طریق کنفرانسها و اعلامیهها پاسخ داد و با بیان حقیقت، شرّ آنان را دفع کرد.
بخشی از این تبلیغات توسط رسانههایی پخش میشد که توسط مقامهای فراری و سازمانها و حلقههای استخباراتی وابسته به آنان تمویل میگردید.
داعش و مبارزه با آن:
داعش امروز یک معضل تروریستی جهانی است که مرز و محدوده نمیشناسد و در کشورهای مختلف جهان با ایجاد ناامنی و کشتار مردم خود را نشان داده است، از این رو مبارزه با آن نیز یک موضوع و مسئولیت امنیتی جهانی بهشمار میرود، متأسفانه جهان هیچگونه قدردانی یا همکاری جدی از مبارزهٔ قاطع امارت اسلامی برای نابودی این گروه نکرده است، اسناد بهدستآمده از اکثر اعضای کشتهشدهٔ داعش در افغانستان ثابت میکند که آنان از کشورهای همسایه و منطقه فرستاده شدهاند. در برابر این دشمن مشترک که جهان را تهدید میکند، تنها امارت اسلامی قاطعانه اقدام کرده و نهتنها افغانستان، بلکه تا حد زیادی جهان را از شرّ آن آسوده ساخته است، با این حال جهان باید مسئولیت خود را انجام دهد و با دید دشمن مشترک با آن نظر کند.
در نتیجه میتوان گفت که امارت اسلامی دارای سیاست خارجی برتر و کارآمدی است که در آن به ارزشها، منافع ملی و اقتصاد کشور از هر جهت توجه شده است. کشورهایی که زیر نفوذ غرب و آمریکا قرار ندارند، به این حقیقت پی بردهاند که امارت اسلامی دارای سیاست خارجی مستقل است و باید با آن تعامل کرد، که در حقیقت این مقدمهای جهت برسمیت شناخته شدن بهشمار میآید.