تحلیل تاریخی- فلسفی پدیده داعش؛ از نظریه تا عمل! بخش ششم

داعش و استفاده از ابزارهای تکنالوژی معاصر:

تحلیل جامع روابط پنهانی با غرب و تأثیر آن بر جهان اسلام

گروه تکفیری و خوارج‌منش داعش که خود را مدافع اسلام معرفی می‌کرد، در عمل یکی از پیچیده‌ترین و پیشرفته‌ترین مصرف‌کنندگان تکنالوژی ارتباطی غربی بود. این تناقض آشکار، حقایق نگران‌کننده‌ای را فاش می‌سازد که نیازمند بررسی‌های عمیق و همه‌جانبه است. آنچه در ادامه می‌خوانید، تحلیلی جامع در مورد این موضوع و پیامدهای آن برای جهان اسلام است.

در عصری که تکنالوژی به بخش جدایی‌ناپذیر زندگی بشر تبدیل شده است، داعش نشان داد چگونه می‌توان از دستاوردهای علمی انسان، در خدمت اهداف شوم و ضدبشری بهره‌برداری کرد. این گروه افراطی تکفیری، در حالی‌که شعار بازگشت به سلف صالح و مبارزه با مظاهر غرب‌گرایی سر می‌داد، در عمل کاملاً به تکنالوژی‌های پیشرفته وابسته بود. شبکه‌های اجتماعی‌ای چون توییتر، فیسبوک، یوتیوب و اینستاگرام به ابزارهای اصلی تبلیغاتی این گروه تبدیل شده بودند.

داعش با استفاده از نرم‌افزارهای پیشرفته، ویدیوهایی با محتوای حرفه‌ای تولید می‌کرد که تصویری تحریف‌شده و خشن از اسلام را به نمایش می‌گذاشت. نکته قابل تأمل این‌ست که کیفیت تولیدات رسانه‌ای داعش آن‌چنان حرفه‌ای بود که بسیاری از تحلیل‌گران را به این باور رساند که این گروه از حمایت رسانه‌ای متخصصان غربی برخوردار است. ویدیوهای منتشرشده توسط داعشاز نظر فیلم‌برداری، نورپردازی، تدوین و حتی تکنیک‌های صوتی با استانداردهای سینمای بین‌المللی برابری می‌کردند.

این در حالی بود که این گروه در مناطق تحت کنترل خود، کوچک‌ترین مظاهر تمدن و تکنالوژی را از بین می‌برد و مردم را از استفاده بسیاری از تکنالوژی‌ها منع می‌کرد. در زمینه ارتباطات، داعش به‌طور گسترده از اپلیکیشن‌های رمزگذاری‌شده مانند تلگرام بهره می‌برد؛ پیام‌رسان‌هایی که تولید شرکت‌های غربی بودند و به ابزار اصلی هماهنگی عملیات‌های غیرانسانی تبدیل شده بودند.

نکته جالب این بود که هرچه داعش بیشتر علیه غرب شعار می‌داد، به همان اندازه به محصولات و خدمات شرکت‌های غربی وابسته‌تر بود. گزارش‌های فراوانی وجود دارد که نشان می‌دهد فرماندهان ارشد داعش با استفاده از بازی‌های آنلاین و دیگر پلت‌فرم‌های دیجیتال از طریق چت‌های رمزگذاری‌شده با نیروهای‌شان در سراسر جهان ارتباط برقرار می‌کردند.

در حالی‌که استفاده از این فناوری‌ها برای مردم مناطق تحت کنترل داعش ممنوع بود، این تناقض آشکار نشان می‌داد که خوارج چگونه از تکنالوژی به عنوان ابزار سلطه و ترور استفاده می‌کردند، نه برای پیشرفت و توسعه؛ این موضوع به‌روشنی ماهیت منافقانه داعش را آشکار می‌کرد.

همچنین تحلیل منابع مالی داعش نشان می‌دهد که بخش قابل توجهی از درآمدهای این گروه صرف خرید تجهیزات پیشرفته ارتباطاتی و نظامی می‌شد. آن‌ها از طریق قاچاق نفت، اخاذی و سرقت آثار باستانی، میلیون‌ها دالر برای تهیه این تجهیزات هزینه می‌کردند؛ در حالی‌که مردم مناطق تحت سلطه داعش با کمبود شدید غذا و دارو مواجه بودند.

استفاده داعش از تکنالوژی مدرن، پیامدهای ویرانگری برای جهان اسلام داشت. این گروه با سوءاستفاده از فضای سایبری، تصویری تحریف‌شده و خشن از اسلام ارائه داد که تأثیرات منفی گسترده‌ای بر ذهنیت جهانیان نسبت به این دین الهی گذاشت. بسیاری از جوانان غربی که احساس گرایش به اسلام داشتند، به‌واسطه جنایات داعش و هم‌پیمانانش، از این دین روی‌گردان شدند؛ زیرا پیام‌هایی که این گروه در قالب نظام اسلامی به جهان منتقل می‌کرد -که سرشار از ظلم، بی‌عدالتی و جنایات ضدبشری بود- سبب تنفر علاقه‌مندان از اسلام می‌شد.

نکته نگران‌کننده این بود که قدرت‌های غربی در برابر استفاده داعش از این تکنالوژی سکوت کرده‌ و گاه حتی با آن‌ها همکاری داشتند. با این‌که شرکت‌های غربی می‌توانستند به‌راحتی حساب‌های داعش را مسدود کنند، این کار را عامدانه با تأخیر انجام می‌دادند. برخی تحلیل‌گران بر این باورند که دولت‌های غربی به‌صورت حساب‌شده به داعش اجازه می‌دادند از تکنالوژی بهره‌برداری کند تا از این گروه به‌عنوان ابزاری برای پیشبرد اهداف سیاسی‌شان در خاورمیانه استفاده نمایند.

در پایان باید تاکید نمود که تجربه داعش، برای جهان اسلام درس‌های بزرگی در بر دارد؛ مسلمانان باید هوشیار باشند که دشمنان اسلام چگونه می‌توانند از فناوری به‌عنوان ابزاری برای تضعیف این دین استفاده کنند. این ماجرا هشدار می‌دهد که باید بین استفاده از تکنالوژی و تسلط فکری غرب، تمایز قائل شد و اجازه نداد که تکنالوژی به ابزاری برای تضعیف اسلام تبدیل شود.