عیدها لطف و انعاماتی اند که الله جلجلاله بر مسلمانان ارزانی داشته است. مسلمانان در دو عید بزرگ اسلامی؛ عید فطر و عید قربان، افزون بر شادیها و خوشیهای دنیوی از برکات، فضیلتها و پاداشهای بزرگ اخروی نیز بهرهمند میشوند. عید قربان در تاریخ اسلام بلکه در سراسر تاریخ بشریت، فلسفهای عظیم و پرشکوه دارد. فلسفهای که هر سال میلیونها مسلمان را از گوشهوکنار جهان گردهم میآورد تا در حرمین شریفین، مناسک و یادگارهای حضرت ابراهیم علیهالسلام، حضرت اسماعیل علیهالسلام و حضرت هاجر علیهاالسلام را زنده سازند و در برابر آن، از جانب الله جلجلاله اجر و ثواب عظیم به دست آورند.
عید قربان در کنار بُعد عبادی و معنویاش، وسیلهای بزرگ برای ایجاد وحدت، اخوت و شناخت متقابل میان مسلمانان است؛ وحدتی که در آن هیچ تفاوت نژادی، قومی و سمتی معنا ندارد. این اجتماع عظیم در حقیقت، پیامی روشن برای مسلمانان و تمام انسانها دارد. اینکه روزی همهٔ انسانها همانند این گردهمایی عظیم در پیشگاه الله جلجلاله حاضر خواهند شد و از اعمال و کردار خویش حساب خواهند داد.
یکی از بزرگترین شعائر عید قربان و حج، قربانیکردن است. واژهٔ «قربانی» از «قُرب» گرفته شده و به معنای نزدیکشدن است. فلسفهٔ حقیقی آن چنین است که: هنگامیکه حضرت ابراهیم علیهالسلام در خواب دید که فرزندش حضرت اسماعیل علیهالسلام را قربانی میکند، دانست که این خواب وحی الهی است زیرا خوابهای پیامبران علیهمالسلام وحی میباشد. آن حضرت این فرمان الهی را با فرزندش در میان گذاشت و حضرت اسماعیل علیهالسلام نیز که خود از پیامبران الهی بود، بدون هیچ درنگ و تردیدی در برابر امر الله جلجلاله تسلیم گردید.
در همان روزی که با ایام عید قربان همزمان بود، حضرت ابراهیم علیهالسلام فرزندش حضرت اسماعیل علیهالسلام را به میدان قربانی آورد و کارد تیز را بر گلویش نهاد. هنگامیکه با گفتن «بسم الله، الله اکبر» کارد را بر گلوی فرزندش کشید و چشمانش را گشود، دید که حضرت اسماعیل علیهالسلام سالم و استوار در کنارش ایستاده است و به جای او قوچی که الله جلجلاله فرستاده بود، قربانی شده است. بدینگونه الله جلجلاله حضرت ابراهیم علیهالسلام را در این آزمون بزرگ کامیاب و سرافراز گردانید.
چنانکه الله جلجلاله میفرماید: ﴿وَإِذِ ابْتَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ رَبُّهُ بِكَلِمَاتٍ فَأَتَمَّهُنَّ ۖ قَالَ إِنِّي جَاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِمَامًا ۖ قَالَ وَمِن ذُرِّيَّتِي ۖ قَالَ لَا يَنَالُ عَهْدِي الظَّالِمِينَ﴾ [البقرة: ۱۲۴]
ترجمه: و به یاد آور هنگامی را که پروردگار ابراهیم، او را با فرمانها و آزمایشهایی آزمود و او همه را بهگونهٔ کامل انجام داد؛ پس الله فرمود: «من تو را پیشوای مردم میگردانم.» ابراهیم عرض کرد: «آیا از فرزندانم نیز؟» فرمود: «پیمان من به ستمکاران نمیرسد.»
از این رویداد بزرگ و از بخش پایانی این آیهٔ مبارکه چنین دانسته میشود که امروز نیز مسلمانان تنها مکلف به قربانیکردن حیوانات در روز عید قربان نیستند بلکه در راه الله جلجلاله، قربانیکردن مال، جان و فرزندان خویش نیز بر عهدهٔ آنان قرار دارد. و اگر مسلمانان از این مسؤولیت بزرگ رویگردان شوند، در زمرهٔ ستمکاران قرار خواهند گرفت.
همانگونه که حضرت ابراهیم علیهالسلام در برابر نمرود و سپاهیان او ایستادگی کرد و سپس در آزمونهای دشوار الهی کامیاب گردید، امروز نیز بر مسلمانان لازم است که با صداقت کامل در برابر اوامر الله جلجلاله سر تسلیم فرود آورند و در کنار قربانیکردن مال، برای دفاع از اسلام، حفظ عزت مسلمانان و پاسداری از شعائر الهی، آمادهٔ فداکردن جان خویش باشند تا مسلمانان و انسانهای مظلوم در فلسطین، برما، پاکستان، ایران و دیگر کشورهای اسلامی و غیر اسلامی از زیر سلطه و ستم حاکمان ظالم و جابر رهایی یابند و زمینهٔ تطبیق احکام و اوامر الله جلجلاله فراهم گردد.
این قرب و نزدیکی به الله جلجلاله تنها زمانی نصیب مسلمانان خواهد شد که در معنای حقیقی همانند حضرت ابراهیم علیهالسلام، خویشتن را در راه الله فدا سازند؛ یعنی برای دفاع از اسلام به میدان بیایند، فرزندان خویش را همچون حضرت ابراهیم علیهالسلام در راه پاسداری از دین آمادهٔ قربانی کنند و در برابر ظلم و ستم معاصر، بر بنیاد احکام الهی ایستادگی و مقاومت نمایند.