فلسفه جهاد در اسلام / بخش هفدهم

طاهر احرار

اعتراض دوازدهم:

عن عبدالله بن عمر قال: جاء رجل الی النبي فاستأذنه في الجهاد، فقال: أحىٌّ والداک؟ قال: نعم. قال: ففيهما فجاهد.

حضرت عبدالله بن عمر رضی‌الله‌عنه می‌فرماید: شخصی خدمت پیامبر صلی الله علیه و سلم آمد و اجازه جهاد خواست، حضرت از ایشان پرسید: پدر و مادرت زنده‌اند؟ او جواب داد بله، پیامبر صلی‌ الله علیه و سلم به او فرمود: که توسط خدمت به آن‌ها جهاد کن. پس معلوم است که جهاد فقط قتال نیست بلکه خدمت به پدر و مادر نیز جهاد است.

پاسخ:

شکی نیست که بزرگ‌ترین حق در حقوق بندگان، حق مادر و پدر است؛ نافرمانی آن‌ها نافرمانی خداوند نامیده شده است، بهشت زیر پای آن‌ها قرار داده شده است، به مال فرزندان مال پدر گفته شده است، بزرگ‌ترین گناه پس از شرک نافرمانی پدر و مادر است. خدمت به پدر و مادر امری پذیرفته شده است اما از این حدیث مبارک چنین برداشتی که خدمت به پدر و مادر جهاد است، اصلاً صحیح نیست زیرا مفهوم خدمت جدا و مفهوم قتال فی سبیل‌الله جدا است.

اما اینکه چرا پیامبر صلی الله علیه و سلم نام جهاد را به او داده است، پاسخ ساده و آسانی دارد که پیامبر صلی الله علیه و سلم نه تنها پیامبر یا رسول بود، بلکه فرمانده مجاهدین نیز بوده است؛ صحابی مذکور به قصد جهاد حضور پیدا کرده بود اما پیامبر صلی الله علیه و سلم به او دستور خدمت داد، دستورش به این معنا نبود که خدمت را جهاد نامید بلکه‌ به اطاعت از امیر درجه جهاد داد؛ خدمت به والدین که به جای خود حتی اگر امیر در عین جنگ سربازی را دستور دهد که جنگ‌ را کنار بگذارد و به نظافت بیت‌الخلاء مصروف شود، بازهم مجاهد نامیده می‌شود.

نمونه:

حضرت عثمان رضی‌الله‌عنه صحابه بدری است با وجود اینکه در جنگ نبود پیامبر صلی الله علیه و سلم سهم وی را از غنایم کامل داد زیرا پیامبر صلی الله علیه و سلم او را از جنگ بازگردانیده بود تا به همسرش خدمت کند؛ همسرشان و دختر رسول اکرم صلی الله علیه و سلم به شدت بیمار بود.

به‌غیر از حضرت عثمان هشت نفر از اصحاب هستند که آن‌ها نیز از اصحاب بدر هستند، در غنائم شریک بودند و در جنگ هم شرکت نداشتند:

۱_حضرت طلحه؛

۲_حضرت سعید بن زید؛

۳_حضرت أبو لبابة انصارى؛

۴_حضرت عاصم بن عدی؛

۵_حضرت حارث بن خاطب؛

۶_حضرت حارث بن صمة؛

۷_حضرت خوات بن جبیر؛

۸_حضرت جعفر رضوان الله تعالی علیهم اجمعین.

بزرگ‌واران نام‌برده را رسول اکرم صلی الله علیه و سلم برای انجام کارهای دیگری تعیین کرده بودند، اما از غنایم بدست آمده از جنگ برای شان می داد.