قدس در عصر اسلام:
در سال (۶۲۷) میلادی هر قل رو می توانست ایرانیان مشرکو مجوس آن زمان را از قدس بیرون براند، و قرآن کریم هم آن را پیشبینی کرده بود: [غُلِبَتِ الرُّومُ فِيأَدْنَى الْأَرْضِ وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ فِي بِضْعِسِنِينَ]. «رومیان از ایرانیان شکست خوردهاند. درنزدیکترین زمین و ایشان پس از شکستشان پیروز خواهندشد، در مدت چند سالی»
این پیشبینی قرآن کریم باعث خوشحالی مسلمانانگردید زیرا مسلمانان اهل کتاب را بر مجوسیان مشرک ترجیحمیدادند، نیز پیامبر مکرم اسلام صلی الله علیه وسلم به مسلمانان مژده دادند کهبیت المقدس در آینده نزدیک به دست مسلمانان فتح خواهدشد: «إِنَّ الشَّامَ سَتُفْتَحُ إِنْ شَاءَ اللهُ، وبَيْتُ المَقْدِسِ سَتُفْتَحُإِنْ شَاءَ اللهُ». «بزودی شام و بیت المقدس بدست مسلمانان فتحخواهند شد».
و این مژده و بشارت عظیم خاتم الانبیاء صلی الله علیه وسلم در زمان خلیفه دوم مسلمین حضرت عمر فاروق رضی الله عنه در سال (۱۶ هجری قمری، مطابق۶۲۷ میلادی) تحقق یافت، فتح بيت المقدس بدين صورت تحقق یافت که حضرت عمرو بن العاص رضی الله عنه پس از اینکه شهرهای مهم و بزرگ شام را یکی پس ازدیگری فتح نمودند، نوبت به قیساریه و بیت المقدس رسید،حضرت عمرو بن العاص رضی الله قدس را در محاصره خود درآورد.
از طرفی دیگر فرمانده نیرومند لشکر اسلام حضرت ابوعبیده ابن جراح رضی الله عنه به ایشان پیوست، محاصره بطولانجامید، سرانجام مسیحیان پیشنهاد صلح کردند مشروط براین که شخص خلیفه مقتدر جهان اسلام آمده و پیمان صلحرا نوشته کلیدهای مسجد الاقصی را تحویل بگیرند.
ابو عبیده رضی الله عنه نامهای برای سیدنا عمر رضی الله عنه نوشتند، مبنی بر اینکه فتح بیت المقدس طبق درخواست نصاری تا آمدن خلیفهمتوقف است، امیرالمومنین در مدینه منوره مرکز خلافت جهان اسلامبلافاصله کابینه مشورتی را تشکیل داده به شور و مشورتپرداخت، هر یکی از مشاورین نظر خویش را اظهار نمودند.
حضرت عثمان رضی الله عنه فرمودند: «چون نصاری بسیار ترسیدهانددرخواست صلح میکنند و اگر به درخواست آنها جواب مثبت دادهنشود ذلیلتر و خوارتر میگرداند».
تا اینکه نوبت به سیدنا علی رضی الله عنه رسید، داماد پیامبر اسلام صلی الله علیه وسلم سیدنا علی رضی الله اظهار نمودند: که یاامیرالمومنین این «تحویل گرفتن کلیدهای بیت المقدس»یک امتیاز تاریخی و افتخار بزرگی است که برای هر کسیمیسر نمیگردد و فقط شما شایسته این مقام هستید.
حضرت عمر رضی الله عنه به همراهی جمعی از اصحاب به ویژه حضرت عباس رضی الله عنه راهی قدس شدند و در مدینه منوره مرکز خلافت اسلامی سیدنا علی رضی الله عنه را به عنوان جانشین خود تعین نمودند، شایان ذکر است که حضرت عمر رضی الله عنه همیشه حضرت علی رضی الله عنه را بردیگران ترجیح میداد عنه و هر بار که حضرت عمر رضی الله عنه به شام وجاهای دیگر سفر کرده تا خود شخصاً جویای حالات مسلمی نمیشدند، در مدینه منوره یار و مشاور ارشد خویش سیدناعلی رضی الله عنه را به عنوان جانشین خود انتخاب میکرد.
حضرت عمر رضی الله عنه وقتی که به جابیه رسید خود شخصاً پیمانصلح را نوشته و امضاء کردند و فرماندهان نیرومند لشکر اسلاممثل خالد بن ولید و ابو عبيده ابن جراح، عمرو بن عاص، معاویه بن ابی سفیان رضی الله عنهم را گواه گرفتند و با نمایندگان اسقف اعظم صفرنیوس این پیماننامه منعقد گردید.
متن قرارداد صلح حضرت عمر بن الخطاب رضی الله عنه با مردم قدس:
بسم الله الرحمن الرحيم
این عهدنامهای است که بنده خدا عمر امیرالمومنین به مردم ایلیا (قدس) داده و آنها را امان داده است، به خودشان، به مریض و تندرستشان، به اموالشان بهکلیساهایشان، به صلیبهایشان امان داده است، کسی حق ندارد کلیساهایشان را تخریب کند یا در آنهاسکونت نماید، نباید از خود کلیساها و از جایگاه آنها کم وکاست شود.
به صلیبها و اموال کلیساها زیان نرسد، آنها نسبت به دین شان مختار و برای برگزاری شعائر دین شان آزادند، در پذیرفتن دین اسلام مجبور نخواهند بود، مردم ایلیا مانند مردم مدائن باید جزیه به دولت اسلام بپردازند.
رومیانی که در شهر قدس هستند، میتوانند آزادانه از این شهرخارج شوند و به مملکتشان بروند و تا وقتی که به محل امنین نرسیده باشند، خودشان و اموالشان در امان خواهند بود، هر کسی از آنها بخواهد اینجا بماند و از همان حقوقی برخوردار شود که اهل شهر برخوردار میشوند، آنها نیز جزیه بدهند، هر یکی از مردم ایلیا حق دارد همراه رومیان برود، آنها نیزتا رسیدن به جای امنی در امانند.
کسانی که از سرزمین دیگری به ایلیا آمدهاند و ساکن شده اند، حق دارند به سرزمین خود باز گردند یا کما کان دراین جا بمانند و مانند اهل شهر جزیه بدهند، غیر از جزیه از کسی چیزی گرفته نمیشود، مگر آنگاه که محصولات زراعی آنها بدست آیند، در این صورت باید خراج محصولات خود را به حکومت اسلام بپردازند.
این صلحنامه شخصاً بدست حضرت عمر رضی الله عنه نوشته شده مهر وامضاء شد و سپس دیگران امضاء کردند.
