از صفحات تاریخ؛ خلافت عثمانی! بخش یازدهم

۷-: تنها رضای خداوند در فتوحات؛

فتوحات عثمان بن ارطغرل، بنیان‌گذار دولت عثمانی برای اهداف اقتصادی، نظامی یا هر مصلحت دیگری نبود بلکه هدف او گسترش دین اسلام و کلمه توحید بود. به‌همین دلیل، تاریخ‌نگار احمد رفیق در دایره‌المعارف خود (التاریخ العام الکبیر) می‌نویسد: عثمان فردی بسیار دین‌دار بود و می‌دانست که گسترش اسلام یک فریضه مقدس است. او دارای تفکر سیاسی گسترده‌ای بود و اساس امپراتوری خود را نه بر پایه قدرت، بلکه بر پایه عشق به گسترش اسلام بنا نهاد.

عالم مصری می‌نویسد: عثمان بن ارطغرل به این باور رسیده بود که هدف زندگی او تنها جهاد در راه خداوند برای اعلای کلمه الله است. او تمام توان جسمی و ذهنی خود را برای این هدف اختصاص داده بود.

این‌ها برخی از ویژگی‌های برجسته عثمان بودند که در حقیقت نتیجه ایمان، آمادگی برای روز قیامت، عشق به مؤمنان، نفرت از کافران و گناهکاران، جهاد در راه خدا و دعوت به حق بود. همین موضوع باعث شد که عثمان در فتوحات خود از حاکمان مناطق آسیای صغیر بخواهد که اسلام را بپذیرند، جزیه بپردازند یا برای جنگ آماده شوند.

به‌همین دلیل، برخی از مردم به دایره اسلام وارد شدند و برخی دیگر پرداخت جزیه را پذیرفتند. اما کسانی که نه اسلام را پذیرفتند و نه جزیه پرداختند، عثمان علیه آن‌ها اعلان جنگ کرد.

به این ترتیب، او رومیان را به عقب راند و مناطق زیادی را به قلمرو خود اضافه کرد. ایمان به خداوند و ترس از روز قیامت باعث شد که در شخصیت عثمان تعادل و جذابیت وجود داشته باشد. به‌همین دلیل، قدرت او بر عدالتش، حکومت او بر رحمتش و ثروت او بر فروتنی‌اش غالب نشد. او مستحق کمک خداوند شد و خداوند اسباب پیروزی و غلبه را برای او فراهم کرد.

این فضل خاص خداوند بر بنده خود عثمان بود. خداوند با تدبیرهای شایسته، افزایش نیروهای نظامی، هیبت و عزت، به او قدرت و حکومت در آسیای صغیر بخشید. توجه ویژه خداوند به او باعث شد که درهای توفیق به رویش گشوده شود و اهداف بلندش محقق گردد.

به دلیل عشق به دعوت اسلامی، او کارهای بزرگی انجام داد؛ با شمشیر خود فتوحات بزرگی را به دست آورد و با ایمان و اعمال نیک، قلب‌های مردم را تسخیر کرد. هر قومی که بر آن غلبه می‌یافت، به اسلام دعوت می‌کرد. او در تمام مناطق و شهرهای امپراتوری خود برای انجام کارهای اسلامی تلاش می‌کرد و سعی داشت عدل و انصاف را گسترش دهد. او عشق زیادی به مؤمنان داشت و همان‌طور که مسلمانان را از صمیم قلب دوست داشت، کافران و گناهکاران را نمی‌پسندید.

قانون حکومت عثمانی‌ها:
زندگی حاکم حکومت عثمانی‌ها تماماً جهاد و دین بود؛ او علما را گرد هم آورد و احکام شرعی را در امپراتوری او اجرا می‌کردند و نظم خاصی برقرار بود. وصیت عثمان به پسرش هنوز در تاریخ باقی است و ما آن را خوانده‌ایم. در این وصیت، راه‌هایی از فرهنگ و تاریخ شرعی بیان شده است که امپراتوری عثمانی بر آن استوار بود. هنگامی که عثمان در بستر مرگ افتاد، به پسرش وصیت کرد: “پسرم! خود را در کارهایی درگیر نکن که خداوند به تو دستور نداده است و اگر در انجام کاری با مشکلات مواجه شدی، از علما مشورت بگیر و از آن‌ها کمک بخواه. پسرم! به مردم مطیع احترام بگذار، سپاهیان و ارتش را با انعامات گرامی بدار، دولت و پادشاهی را در چنگال شیطان رها نکن و از کسانی که بر خلاف شریعت عمل می‌کنند دوری کن. بدان! هدف ما رضای خداوند است که با جهاد نور دین را در جهان گسترش دهیم. چیزهایی بگو که خداوند از آن خوشنود شود.

پسرم! ما از آن کسانی نیستیم که برای ویرانی کشور و برده‌سازی مردم می‌جنگند؛ مرگ و زندگی ما هر دو برای اسلام است. این‌ها چیزهایی هستند که تو صاحب آن‌ها هستی.”