روابط بین اسرائیل و داعش داستان یک دشمنی ساده نیست، بلکه شبکهای پیچیده و چندبعدی از تقابل ایدیالوژیک، منافع منطقهای مشترک و همکاریهای غیرمستقیم است. اگرچه هر دو طرف یکدیگر را بهصورت علنی دشمنان مرگبار معرفی میکنند، اما اقدامات و حضور آنها در منطقه در عمل بارها به نفع یکدیگر تمام شده است.
در سطح نظری، داعش اسرائیل را یک «دولت یهودی» و دشمن اسلام میداند که باید نابود شود. در مقابل، اسرائیل نیز داعش را تهدیدی وحشیانه و تروریستی میخواند اما این دشمنی ایدیالوژیک در عرصهی عملی کمتر دیده شده است. سالهاست که گروههای وابسته به داعش در نزدیکی مرزهای اسرائیل در سوریه فعال بودهاند، اما تقریباً هیچ حملهی منظمی علیه اسرائیل انجام ندادهاند. این «سکوت و سکون نظامی» پرسش اساسی را برمیانگیزد که چرا اولویتهای داعش مناطق دیگر بوده و نه اسرائیل؟
یکی از آشکارترین نمونههای این رابطهی پیچیده، حضور گروه «جیش خالد بن الولید» وابسته به داعش در جنوب سوریه و نزدیکی بلندیهای جولان بود. این گروه سالها در فاصلهای چندکیلومتری از مرزهای اسرائیل حاکمیت داشت اما با اینوجود هیچ تهدید جدی علیه اسرائیل ایجاد نکرد. برعکس، گزارشهایی وجود دارد که اسرائیل مجروحان تمام گروههای جنگنده از جمله این گروه را در بیمارستانهای خود درمان میکرد.
این وضعیت، شکها دربارهی «آتشبس غیرمستقیم» یا توافق نانوشتهای را تقویت میکند که بر اساس آن، داعش دشمنان اسرائیل (نظام اسد و نیروهای طرفدار ایران) را هدف قرار میداد و اسرائیل نیز در مقابل از اقدام جدی علیه آنها خودداری میکرد.
مهمترین عامل محرک این رابطهی پیچیده، وجود «دشمن مشترک» است. هر دو، اسرائیل و داعش، ایران، حکومت بشار اسد در سوریه و حزبالله لبنان را دشمنان اصلی خود میدانند. جنگهای داعش در سوریه و عراق عملاً به اهداف استراتژیک اسرائیل خدمت کرد:
۱- تضعیف محور مقاومت: داعش سالها ارتش سوریه و حزبالله را درگیر جنگی خونین و فرسایشی کرد که باعث کاهش تمرکز و قدرت آنها در مقابل اسرائیل شد.
۲- فضای باز عملیاتی برای اسرائیل: هرجومرج ناشی از حضور داعش در منطقه این فرصت را به اسرائیل داد تا صدها حملهی هوایی علیه اهداف ایران و حزبالله در سوریه انجام دهد، بدون آنکه با پاسخ جدی مواجه شود.
اگرچه داعش اخیراً تبلیغات خود دربارهی مسئله فلسطین را افزایش داده است اما این تبلیغات نیز بهصورت غیرمستقیم به نفع اسرائیل است مثلا:
الف- اقدامات وحشیانه و افراطی داعش باعث میشود مقاومت مشروع فلسطین نیز بهچشم تروریسم دیده شود. اسرائیل از این فرصت استفاده کرده و خود را بهعنوان «متمدن» و طرف مقابل را «وحشی» معرفی میکند.
ب- داعش نهتنها با اسرائیل، بلکه با حماس و دیگر گروههای فلسطینی نیز بهشدت مخالف است. حملات ایدیالوژیک داعش بر این گروهها خط مقاومت را تضعیف کرده و در نهایت به اسرائیل سود میرساند.
ج- حضور داعش توجه جهانی را از مسئله اصلی فلسطین به جنگ علیه تروریسم منحرف کرده و در این میان اقدامات اسرائیل نادیده گرفته میشود.
بهطور خلاصه، روابط اسرائیل و داعش نمونهای بارز از دشمنی استراتژیک و همکاری تاکتیکی است؛ در سطح ایدیالوژیک دشمن یکدیگرند اما در عرصه عملی، وجود دشمنان مشترک باعث شده اقدامات یک طرف به نفع طرف دیگر تمام شود.
داعش، چه عمدی و چه غیرعمدی، در شطرنج خاورمیانه نقشی ایفا کرده که عمدتاً به اهداف امنیتی و استراتژیک اسرائیل خدمت کرده است. تبلیغات آنها نیز، اگرچه ظاهراً ضد اسرائیل است، در واقع به مسئله فلسطین آسیب زده و زمینه را برای بهرهبرداری تبلیغاتی اسرائیل فراهم میکند.
