پیش از آنکه وارد بحثهای دیگر شویم نخست به این پرسش میپردازیم که خلافت چیست؟ آیا خلافت اسلامی وجود دارد؟ آیا امکان تأسیس خلافت اسلامی هست؟ آخرین خلافت اسلامی چه زمانی و چرا از میان رفت؟
به گردهم آمدن مسلمانان در بیش از یک جغرافیا زیر چتر یک امیر اسلامی؛ خلافت گفته میشود، در عصر کنونی خلافت اسلامی وجود ندارد و جامعه صهیونیستی نیز نمیخواهد که آن تأسیس شود اما اغلب این کار توسط خود مسلمانان انجام شده که مانع خلافت اصیل اسلامی میگردند، ما نه کشور مقتدر اسلامی خود را رها میکنیم و نه هم کشورهای اسلامی را همچون کفار در برابر یکدیگر حمایت مینماییم.
هنگامیکه پیمان وارسا برای نخستینبار به میان آمد و سپس فروپاشید، در پی آن، پیماننامۀ ناتو ایجاد شد و اتحادیه اروپا یا جامعۀ صهیونیستی؛ اینها همه مواردیاند که از خلافت درس گرفته و خود را به این نقطه رساندهاند، دربارۀ فروپاشی خلافت اسلامی که آخرین آن بهنام خلافت عثمانی شهرت دارد، دیدگاه برخی از دانشمندان را در مورد عوامل زوال آن بررسی میکنیم:
۱- محمد اقبال (شاعر و فیلسوف):
اقبال خلافت را نماد وحدت اسلام میدانست، اما باور داشت که خلافت باید مطابق با شرایط روز تحول یابد، نه اینکه از میان برود، او معتقد بود که مسلمانان باید برای استقلال خود فعال باشند و خلافت باید ساختار سیاسی واحدی برای آزادی ملتها باشد، وی دلیل ضعف خلافت را در اختلاف و تفرقه میان مسلمانان میدانست.
۲- مایکل هانسن (نویسنده و تاریخنگار):
هانسن در کتابش نوشته است که سقوط خلافت عثمانی نتیجۀ ضعفهای داخلی، مشکلات اقتصادی و فشارهای استعماری اروپا بود، او تأکید دارد که نتایج جنگ جهانی اول و فروپاشی امپراتوری عثمانی باعث نابودی خلافت شد و اصلاحات سکولاریستی آتاترک به این روند رسمیت بخشید.
۳- یوسف القرضاوی (عالم و متفکر اسلامی):
قرضاوی بر اهمیت خلافت تأکید میکرد و میگفت خلافت نظامی اسلامی است که وحدت جهان اسلام را تضمین میکند او باور داشت که خلافت باید دوباره زنده شود، زیرا نظامهای کنونی با ارزشهای اسلامی سازگاری ندارند، وی علل نابودی خلافت عثمانی را ترکیبی از اختلافات داخلی مسلمانان و فشارهای استعمار میدانست.
۴- الکساندر شیشکوف (تاریخنگار روس):
شیشکوف نوشته است که خلافت بهدلیل گسترۀ بزرگ امپراتوری عثمانی و عدم پذیرش تفاوتهای قومی، تحت فشار قرار گرفت او بهویژه بر اصلاحات سکولاریستی آتاترک تأکید دارد که برای ساختن ملت مدرن ترکیه؛ خلافت را از میان برداشت، این بخشی از روند دولتسازی مدرن بود.
۵- احمد امین (نویسنده و تاریخنگار مصری):
احمد امین دربارۀ سقوط خلافت میگوید خلافت مطابق نیازهای زمان اصلاح نشد و نتوانست پاسخگوی مقتضیات دورۀ مدرن باشد، او نابودی نهایی خلافت را نمادی از ضعف فکری و سیاسی جهان اسلام میدانست.
اگر نظر هر یک از این نویسندگان را دربارۀ خلافت اسلامی بخوانید، وجه مشترک همۀ آنها این است که خلافت اسلامی باید مسلمانان را گردهم آورد و آنان را در یک صف واحد بنشاند، اما برعکس در عصر کنونی گروهی که مدعی خلافت اسلامی است؛ مسلمانان را از یکدیگر متنفر میسازد و آنان را به گروههای مختلف تقسیم میکند، این گروه افراطیت را ترویج میدهد و با تفریط مردم را گمراه میسازد.
