روابط سازنده با جهان و منطقه؛ دستاوردهای دیپلماتیک و جایگاه منطقه‌ای افغانستان
امارت اسلامی پس از تأمین امنیت، تقویت حکومت‌داری، حاکمیت قانون و برداشتن گام‌هایی در مسیر خودکفایی اقتصادی، در سیاست خارجی خود رویکردی فعال و متوازن را در پیش گرفته است. این رویکرد بر احترام متقابل، عدم مداخله در امور داخلی کشورهای دیگر و گسترش همکاری‌های منطقه‌ای استوار است. برخلاف تبلیغات رسانه‌هایی که افغانستان را کشوری منزوی از جامعۀ بین‌المللی معرفی می‌کنند، واقعیت‌های عملی از روابط گسترده و رو به گسترش افغانستان با کشورهای همسایه و سایر کشورهای منطقه حکایت دارد. این روابط نه‌تنها در عرصۀ سیاسی، بلکه در بخش‌های اقتصادی، تجارتی و ترانزیتی نیز به‌روشنی دیده می‌شود و دامنۀ آن روزبه‌روز گسترده‌تر می‌گردد.
در عرصۀ تجارت خارجی افغانستان امروز با کشورهای متعددی در جهان روابط فعال تجارتی دارد. در سال‌های اخیر با وجود فشارهای بین‌المللی و محدودیت‌های بانکی، حجم مبادلات تجارتی کشور همچنان روند افزایشی داشته است. صادرات افغانستان که بخش عمدۀ آن را محصولات زراعتی، مواد معدنی و صنایع دستی تشکیل می‌دهد، به بازارهای منطقه و فراتر از آن راه می‌یابد. همچنان کالاهای مورد نیاز از کشورهای مختلف به‌ویژه کشورهای همسایه، وارد می‌شود. این وضعیت نشان می‌دهد که با وجود تحریم‌ها و فشارهای سیاسی، بازار افغانستان هنوز هم برای شرکای تجارتی قابل توجه است و تاجران و سرمایه‌گذاران خارجی روابط تجارتی خود را با افغانستان ادامه می‌دهند.
در بخش سرمایه‌گذاری، وزارت صنعت و تجارت امارت اسلامی افغانستان زمینۀ امضای ده‌ها تفاهم‌نامه و قراردادهای تجارتی و سرمایه‌گذاری را میان سکتور خصوصی افغانستان و شرکای منطقه‌ای فراهم کرده است. این قراردادها در بخش‌های معادن، زراعت، صنعت و ترانزیت به امضا رسیده‌اند و بیانگر اعتماد قابل توجه کشورهای منطقه به ظرفیت‌های اقتصادی افغانستان هستند. همچنان با توزیع زمین‌های صنعتی به فابریکه‌ها و آغاز فعالیت شرکت‌های صنعتی جدید در بخش‌های گوناگون، زمینۀ جذب سرمایه‌گذاری‌های بیشتر و توسعۀ تولیدات داخلی فراهم شده است. این روابط اقتصادی نه‌تنها به سود افغانستان، بلکه به نفع تمام منطقه است زیرا ثبات و رفاه اقتصادی افغانستان بر امنیت و پیشرفت کشورهای همسایه نیز تأثیر مثبت و مستقیم دارد.
در بخش ترانزیت و حمل‌ونقل نیز دستاوردهای امارت اسلامی قابل توجه است. وزارت فواید عامۀ امارت اسلامی اعلام کرده است که در سال‌های اخیر حجم صادرات و واردات افغانستان از طریق خط آهن به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. این افزایش نشان می‌دهد که افغانستان به‌تدریج جایگاه خود را به عنوان یک مرکز مهم ترانزیتی در منطقه مستحکم می‌سازد و با گسترش مسیرهای بدیل، وابستگی پیشین خود به یک مسیر واحد را کاهش می‌دهد. در حال حاضر کالاهای تجارتی از مسیرهای مختلف از جمله حیرتان، آقینه، تورغندی و خواف ـ هرات به کشورهای همسایه و فراتر از آن انتقال می‌یابند. تنوع این مسیرها، موقعیت ترانزیتی افغانستان را تقویت کرده و نقش کشور را در تجارت منطقه‌ای گسترش داده است.
در زمینۀ پروژه‌های بزرگ منطقه‌ای نیز پیشرفت‌های قابل توجهی صورت گرفته است. پروژۀ تاپی که هدف آن انتقال گاز طبیعی ترکمنستان از طریق افغانستان به پاکستان و هند است، در خاک افغانستان جریان دارد و انتظار می‌رود بخش‌های مهم آن در سال‌های آینده تکمیل شود. پروژۀ کاسا ـ ۱۰۰۰ نیز از جمله پروژه‌های زیربنایی است که برق قرغیزستان و تاجیکستان را از طریق افغانستان به پاکستان انتقال می‌دهد. امارت اسلامی این پروژه را با هدف تقویت اتصال منطقه‌ای و بهره‌گیری از موقعیت جغرافیایی افغانستان دنبال می‌کند. این پروژه‌ها نه‌تنها منافع اقتصادی قابل توجهی برای کشور به همراه دارند بلکه افغانستان را به‌عنوان حلقۀ مهمی در پیوند دادن کشورهای منطقه نیز معرفی می‌کنند.
با وجود همۀ این موارد، برخی افراد مغرض، رسانه‌های مخالف و حلقات سیاسی خارجی با نادیده گرفتن این روابط گسترده، ادعای انزوای بین‌المللی افغانستان را مطرح می‌کنند. اما پرسش این است که اگر افغانستان واقعاً از جامعۀ بین‌المللی منزوی شده بود، چگونه می‌توانست روابط فعال تجارتی خود را با کشورهای متعدد حفظ کند؟ چگونه می‌توانست ده‌ها تفاهم‌نامه و قرارداد تجارتی با کشورهای مختلف منطقه به امضا برساند؟ و چگونه پروژه‌های بزرگی چون تاپی و کاسا ـ ۱۰۰۰ می‌توانستند با همکاری چند کشور در خاک افغانستان به پیش بروند؟
ادعای انزوای بین‌المللی افغانستان بیش از آن‌که یک واقعیت ثابت‌شده باشد، روایت سیاسی افراد و گروه‌های مغرض است. کسانی که نمی‌توانند منافع نامشروع خود را در افغانستان به دست آورند در تحلیل‌های سیاسی‌شان یا از طریق افراد وابسته به خود، در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی به طرح اتهامات دروغین و تحریف واقعیت‌ها دست می‌زنند. اما این اتهامات بی‌اساس با شواهد عملی هیچ‌گونه سازگاری ندارند.
یکی دیگر از دستاوردهای دیپلماتیک، برقراری روابط و همکاری‌های سازنده با نهادهای بین‌المللی و سازمان‌های امدادرسان، در چارچوب منافع ملی است. امارت اسلامی بارها اعلام کرده است که در عرصه‌های بشردوستانه و اقتصادی آماده است با جهان همکاری کند اما این همکاری باید بر اساس احترام متقابل و عدم مداخله در امور داخلی افغانستان استوار باشد. این رویکرد اصولی به‌تدریج از سوی کشورهای متعددی در منطقه و فراتر از آن پذیرفته شده و زمینۀ گسترش روابط دیپلماتیک را در آینده فراهم می‌سازد.
امروز افغانستان برخلاف تبلیغات مخالفان در حاشیۀ جهان نه، بلکه در متن تحولات منطقه‌ای قرار دارد. این امر دستاوردی از رویکرد سنجیده، تدبیر و تصمیم‌گیری مستقل امارت اسلامی در عرصۀ سیاست خارجی به شمار می‌رود.
