در سیاست جهانی قدرت دولتها تنها با شمار سلاحها و نیروهای نظامی سنجیده نمیشود بلکه بر پایهٔ عقلانیت استراتژیهای آنان، نقششان در ثبات منطقه و میزان موفقیتشان در ایجاد اعتماد میان ملتها ارزیابی میگردد، اما هنگامی که یک رژیم بهجای آنکه معمار ثبات باشد وارد میدان بازیهای ناامنی شود نتیجهٔ آن بهصورت بحرانهای طولانیمدت ظاهر میشود، رژیم نظامی پاکستان طی دههها نمایندهٔ چنین رویکردی بوده است.
در تفکر امنیتی این رژیم یک ایدهٔ خطرناک همواره زنده نگه داشته شده است: استفاده از گروههای نیابتی در برابر منطقه؛ در سایهٔ این سیاست برخی شبکههای تندرو بهعنوان ابزارهای استراتژیک به کار گرفته شدهاند.
داعش خوارج از جمله گروههایی است که نام آن بارها در معادلهٔ ناامنی منطقه مطرح شده است، گزارشها دربارهٔ پناهگاهها، مراکز آموزشی و شبکههای لوجستیکی آنان در خیبرپختونخوا این پرسش را تقویت میکند که چرا از فعالیت چنین گروههایی بهطور کامل جلوگیری نمیشود؟!
این وضعیت تنها مسئلهٔ یک گروه نیست بلکه نشانهٔ یک استراتژی است، هنگامی که به شبکههای افراطی فضا، پناهگاه و امکانات داده شود بهسرعت به بخشی از پروژههای بیثباتسازی منطقه تبدیل میشوند، بسیاری از طرحهای ناامنی علیه افغانستان از سایهٔ همین مراکز پنهان سر برآوردهاند؛ طرحهایی که هدف آنها تضعیف ثبات و تداوم بحران است.
اما تاریخ بارها یک حقیقت را ثابت کرده است: نیرویی که بذر ناامنی میپاشد سرانجام محصول همان ناامنی را نیز درو خواهد کرد، افراطگرایی آتشی است که مرز نمیشناسد وقتی بهعنوان ابزار سیاست به کار گرفته شود بهسرعت از کنترل خارج شده و فضای کل منطقه را ملتهب میسازد.
افغانها در طول تاریخ خود تجربهٔ طولانی مقاومت در برابر فشار، تهاجم و پروژههای پنهان داشتهاند، جنگ تنها رقابت سلاحها نیست؛ جنگ به صبر، باور و عقیده نیاز دارد، این همان نیرویی است که ملتها بر آن استوار میمانند و در برابر هر نوع فشار، موضع خود را حفظ میکنند.
امروز پاکستان در آستانهٔ یک انتخاب حساس تاریخی قرار دارد، اگر اقشار سیاسی و مدنی این کشور در برابر استراتژیهای نادرست رژیم نظامی خواهان اصلاح نشوند؛ بحرانی که امروز تنها نشانههای آن دیده میشود فردا عمیقتر و گستردهتر خواهد شد، زیرا تاریخ نشان میدهد دولتهایی که برای بیثباتسازی دیگران نقشه میکشند بهزودی خود نیز با امواج بیثباتی روبهرو میشوند.
آیندهٔ منطقه نه بر نقشهٔ جنگ بلکه بر فلسفهٔ ثبات ساخته میشود. آنکه این حقیقت را درک کند راه آینده را خواهد یافت؛ و آنکه هنوز با آتش ناامنی بازی میکند از شعلههای همان آتش در امان نخواهد ماند.
