افغانستان در طول تاریخ خود از مراحل بسیار دشوار و تلخی عبور کرده است اما یادبود روز استقلال این حقیقت را به یاد می‌آورد که آینده کشورها تا حد زیادی به اراده، آگاهی، تدبیر و مسئولیت‌پذیری ملت‌ها نیز وابسته است، افغانستان کشوری است که در برابر هر ظالم، جابر و اشغالگر مقاومت همه‌جانبه کرده است.
افغانستان در فراز و نشیب‌های تاریخ دندان هر استعمارگر را شکسته است، چنگیزخان جهان را به خاک و خون کشیده بود اما در افغانستان درهم شکسته شد، انگلیس‌ها، اتحاد جماهیر شوروی، روس‌ها و نیروهای ناتو نیز چنین سرنوشتی پیدا کردند اما پس از شکست تمام اتحادها و ائتلاف‌های آنان از هم پاشید و تقسیم شدند و خودشان با یکدیگر درگیر شدند امروز نیز شاهد آن هستیم، اما افغانستان همچنان استوار و مقاوم ایستاده و روزهای تاریخی استقلال و پیروزی‌های خود را با شور و حماسه گرامی می‌دارد.
از همین رو گفته شده است که هرگاه الله متعال بر قومی خشم گیرد آنان را به‌وسیله افغان‌ها مجازات می‌کند، در روایت‌های تاریخی آمده است که یاقوت حموی (متوفای ۶۲۶هـ) در معجم‌البلدان از شریک بن عبدالله نقل کرده است:
«وَقَدْ رُوِيَ عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللهِ أَنَّهُ قَالَ: خُرَاسَانُ كِنَانَةُ اللهِ، إِذَا غَضِبَ عَلَى قَوْمٍ رَمَاهُمْ بِهِمْ».
ترجمه: از شریک بن عبدالله روایت شده است که گفت: «خراسان ترکش تیرهای الله متعال است؛ هنگامی که الله بر قومی خشم گیرد، مردم خراسان را بر آنان مسلط می‌کند».
۲۸ اسد در صفحات تاریخ
۲۸ اسد و یک‌صدوهفتمین سالگرد آن در تاریخ معاصر افغانستان از جمله روزهای مهم و پرافتخاری است که با روند تاریخی بازپس‌گیری استقلال سیاسی کشور پیوند دارد، این روز برابر با ۲۸ اسد ۱۲۹۸ هجری شمسی و ۱۹ آگست ۱۹۱۹ میلادی دانسته می‌شود و به‌عنوان روز استقلال افغانستان گرامی داشته می‌شود.
در طول قرن نوزدهم افغانستان در میان رقابت بزرگ میان هند بریتانوی و روسیه تزاری قرار داشت یعنی روسیه‌ای که تحت فرمان تزارها بود (تزار عنوان پادشاه یا امپراتور روسیه بود)، گسترش نفوذ بریتانیا بر امور روابط خارجی افغانستان سبب شده بود که مسئله استقلال کامل سیاسی و سیاست خارجی کشور به یکی از مسائل اساسی ملت افغانستان تبدیل شود.
در سال ۱۹۱۹ میلادی با آغاز سومین جنگ افغان و انگلیس مسئله استقلال افغانستان وارد مرحله جدیدی شد، امان‌الله خان از آغاز سلطنت خود توجه ویژه‌ای به موضوع استقلال کامل سیاسی افغانستان داشت، در ماه‌های نخست حکومت او اختلاف میان افغانستان و هند بریتانوی به جنگ تبدیل شد اما پس از آن زمینه برای مذاکرات فراهم گردید.
پیام به ملت افغانستان
۲۸ اسد نباید تنها به یادبود یک رویداد تاریخی محدود شود؛ استقلال در اصل به معنای اراده سیاسی یک ملت اسلامی، حاکمیت ملی و تصمیم‌گیری مستقل درباره آینده خویش است، یک کشور زمانی به روحیه استقلال نزدیک می‌شود که تصمیم‌گیری درباره ارزش‌های اسلامی و ملی و مسائل ملی خود را بر اساس منافع مردم، ارزش‌های اسلامی و منافع ملی انجام دهد، در برابر فشارهای خارجی موضع اسلامی و ملی مستقل داشته باشد و برای رفاه، امنیت و پیشرفت مردم خود اراده اسلامی خویش را تقویت کند.
از همین رو ۲۸ اسد در کنار خواندن تاریخ احساس مسئولیت در برابر آینده را نیز زنده می‌کند، تاریخ افغانستان به ما می‌آموزد که حاکمیت تنها با شعارها حفظ نمی‌شود بلکه با علم، وحدت، مسئولیت‌پذیری، تقویت اقتصادی و استحکام نهادهای کشور دوام می‌یابد.
امروز که افغان‌ها ۲۸ اسد را گرامی می‌دارند پیام اصلی این روز نباید تنها افتخار به تاریخ گذشته باشد بلکه باید مسئولیت در برابر آینده نیز باشد، احترام واقعی به استقلال این است که نسل جدید تاریخ خود را بشناسد، از تجربه‌های گذشته بیاموزد، درباره ارزش‌های اسلامی کشور و منافع ملی عمیق بیندیشد و سهم خود را در پیشرفت علمی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی افغانستان ادا کند.
مهم‌ترین پیام این روز آن است که استقلال نباید تنها در تاریخ گرامی داشته شود بلکه باید با پذیرش مسئولیت و ساختن آینده کشور زنده نگه داشته شود.
الله متعال رنج‌ها و قربانی‌های شهدای تاریخ ۲۸ اسد افغانستان، غازیان و تمام ملت مجاهد افغانستان را در بارگاه عظیم خویش قبول فرماید.
