ارزش فرامین امیرالمؤمنین حفظه‌الله‌تعالی و آثار سازنده آن بر جامعه

احسان

برگزاری نشست علمی در پوهنتون کابل پیرامون اهمیت و پیامدهای فرامین امیرالمؤمنین حفظه‌الله‌تعالی گامی ارزشمند در عرصۀ علمی و فرهنگی به‌شمار می‌رود. این نشست علمی در حقیقت پاسخی به یکی از نیازهای واقعی جامعه است زیرا فرامین امیرالمؤمنین حفظه‌الله‌تعالی تنها مجموعه‌ای از رهنمودهای اداری نیستند بلکه راهنمای عملی زندگی مسلمانان در عرصه‌های گوناگون زندگی به‌شمار می‌روند. چنین نشست‌های علمی زمینه را برای شخصیت‌های علمی، استادان و محصلان فراهم می‌سازد تا پیرامون اهمیت این فرامین، مبانی شرعی و اهداف اجتماعی آن‌ها بحث‌ها و پژوهش‌های علمی انجام دهند و یافته‌های خود را با زبان استدلال علمی به جامعه ارائه کنند.

یکی از موضوعات مهم این نشست علمی، بررسی ارزش عملی فرامین است. هنگامی که از سوی امیرالمؤمنین حفظه‌الله‌تعالی فرمانی صادر می‌شود، هدف آن تنها بیان یک حکم نیست بلکه هدف اساسی آن ایجاد تغییر مثبت در رفتار فردی و اجتماعی مردم است. در چنین نشست‌های علمی روشن می‌شود که هر فرمان چگونه می‌تواند در زندگی روزمرۀ مردم عملی گردد و چه تأثیراتی در خانه، بازار، مکتب و ادارات داشته باشد.

چنین پژوهش‌های عملی سبب می‌شود که مردم فرامین را جدا از زندگی روزمرۀ خود ندانند بلکه آن‌ها را بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی خویش تلقی کنند و برای عملی‌ساختن آن‌ها تلاش ورزند. هنگامی که مردم تأثیرات عملی فرامین را در زندگی خود مشاهده کنند، انگیزۀ آنان برای تطبیق آن‌ها تقویت می‌شود و فرمان از یک متن مکتوب به حقیقتی زنده در جامعه تبدیل می‌گردد.

زاویه مهم دیگر این نشست علمی، بررسی مبانی شرعی فرامین است. در چنین نشست‌هایی استادان متخصص علوم دینی، مبانی قرآنی، حدیثی و شرعی فرامین را از دیدگاه علوم عقیده، حکمت، فقه، اصول و سایر رشته‌های مرتبط بیان می‌کنند و روشن می‌سازند که این فرامین از منابع مقدس شریعت سرچشمه می‌گیرند. چنین بحث‌های علمی اطاعت مردم را از تقلید کورکورانه به اطاعتی آگاهانه و همراه با شناخت و درک تبدیل می‌کند زیرا هنگامی که مردم بدانند فرامین بر اساس قرآن عظیم‌الشأن و سنت صادر شده‌اند، با اطمینان و آرامش خاطر آن‌ها را عملی می‌کنند و به‌عنوان یک مکلفیت دینی به آن‌ها توجه می‌نمایند. این آگاهی موجب تداوم و استحکام اطاعت می‌شود و از سستی و بی‌توجهی در برابر فرامین جلوگیری می‌کند.

همچنان در این نشست‌های علمی اهداف اجتماعی فرامین نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد. بسیاری از فرامین به‌منظور اصلاح منکرات، جلوگیری از فساد، حمایت از حقوق افراد آسیب‌پذیر و تقویت عدالت اجتماعی صادر می‌شوند. در نشست‌های علمی اهداف مذکور به‌ گونه‌ای همه‌جانبه بررسی می‌گردند و روشن می‌شود که هر فرمان چگونه می‌تواند در بهبود روابط اجتماعی و تقویت اعتماد میان مردم نقش داشته باشد. چنین پژوهشی آگاهی جامعه را دربارۀ فرامین افزایش می‌دهد و زمینۀ همکاری میان مردم را فراهم می‌سازد. هنگامی که مردم بدانند فرمانی به‌منظور تأمین منافع آنان و اصلاح جامعه صادر شده است، با علاقۀ بیشتری در عملی‌ساختن آن سهم می‌گیرند.

نکتۀ مهم دیگر این است که مقالات ارائه‌شده در چنین نشست‌های علمی، خود سرمایۀ علمی ارزشمندی برای جامعه به‌شمار می‌روند. در این مقالات مبانی شرعی و اهداف اجتماعی فرامین به‌گونه‌ای مستند و منظم بررسی می‌شوند و به‌ عنوان میراث علمی برای نسل‌های آینده باقی می‌مانند. هنگامی که این مقالات در نشست‌های علمی مورد بحث و نقد و بررسی قرار گیرند، کیفیت علمی آن‌ها ارتقا می‌یابد و به منبعی قابل اعتماد برای شناخت درست فرامین تبدیل می‌شوند. این همان چیزی است که جامعۀ اسلامی به آن نیاز دارد؛ یعنی آگاهی دقیق و مستند دربارۀ دین و احکام آن. چنین سرمایۀ علمی می‌تواند در آینده مبنایی برای پژوهش‌های بیشتر و بحث‌های عمیق‌تر علمی نیز باشد.

از سوی دیگر، برگزاری چنین نشست‌های علمی سبب تقویت همکاری میان علمای دینی و استادان پوهنتون‌ها می‌شود. در گذشته، گاهی میان علمای مدارس دینی و استادان پوهنتون‌ها فاصله‌ای وجود داشت اما نشست‌های علمی مشترک این فاصله را کاهش می‌دهد و زمینه را فراهم می‌سازد تا علوم دینی و علوم معاصر در کنار یکدیگر عرضه شوند و از تجربه‌های علمی متقابل بهره‌گیری صورت گیرد. چنین همکاری‌ای در نهایت به سود جامعه تمام می‌شود زیرا جامعه به هر دو نوع دانش نیاز دارد و هیچ‌یک از آن‌ها به‌تنهایی نمی‌تواند تمام نیازهای جامعه را برآورده سازد.

در پایان باید گفت که برگزاری چنین نشست‌های علمی، پیام روشنی برای جامعه دارد مبنی بر این‌که امارت اسلامی به علم و تفکر احترام می‌گذارد، برای پرسش‌های مردم ارزش قائل است و می‌خواهد فرامین خود را با زبان دلایل و استدلال علمی به جامعه معرفی کند. چنین رویکردی سبب تقویت اعتماد میان مردم و نظام می‌شود و زمینۀ اصلاح واقعی جامعه را فراهم می‌سازد. امید است چنین نشست‌های علمی به‌گونه‌ای منظم در سایر پوهنتون‌ها و مراکز علمی کشور نیز برگزار شوند تا ثمرات سودمند آن بیش از گذشته به جامعه برسد.

Exit mobile version