گروه داعش که مرکزیت آن قبلاً در شام یا سوریهٔ کنونی بود، بر بنیاد معلومات تازه این گروه مرکزیت خود را به سومالی منتقل کرده است. این انتقال پس از مشورههای دقیق و تحلیلهای همهجانبه صورت گرفته است. برخی منابع موثق میگویند که در این انتقال، داعشیان عراقی نقش کلیدی داشتند تا رهبری شام که در اینترنت جریان داشت و به عراقیها چندان فرصت و رهبری نمیداد، از داعشیان شامی به داعشیان افریقایی واگذار شود.
چرا این انتقال انجام شد؟
اول:
پیدایش و ساختار داعش به دست داعشیهای عراق بود و رهبری نیز در کنترل همین عراقیها قرار داشت؛ هرچند بغدادی منطقۀ مرکزی خلافت ساختگی خود را در سرزمین شام انتخاب کرد اما در پستهای مهم ادارات مرکزی و وزارتخانههای این خلافت جعلی، عراقیها گماشته شده بودند. این ساختار تشکیلاتی تا سال ۲۰۱۷ میلادی به خوبی کار میکرد اما پس از آن، رهبران برجستۀ عراقی داعش در شام به دست آمریکا و متحدانش و با کمک جاسوسان شامی از میان برداشته شدند تا این پستها به همان جاسوسان شامی آمریکا برسد که نفوذ بالایی در این گروه داشتند.
این تلاشها تا حدی نتیجه داد اما کار زیادی باقی مانده بود زیرا هنوز مشاوران و رهبران وفادار به بغدادی در قید حیات بودند.
وضعیت داعش در شام هر روز بدتر میشد و آنها میکوشیدند اوضاع را مهار کنند اما ماجرا از توانشان خارج شده بود. در این زمان ابوبکر بغدادی نیز از صحنه رفت و عراقیهای اندکی در میدان باقی ماندند. داعشیان شامی و عراقی با همکاری همدیگر ساختار عمومی تشکیلات داعش را تغییر دادند، بیشتر وزارتخانهها/دیوانها را لغو و برخی را با دیگران ادغام کردند، شماری از ریاستهای عمومی را برچیدند و شماری دیگر را باقی گذاشتند.
در این تشکیلات جدید پستهای مهمی مانند وزارت امنیت (دیوان العام) به دست شامیان افتاد زیرا این وزارت، امور نظامی را پیش میبرد، تدابیر امنیتی مهمی برای پناهگاههای مسئولان خود میگرفت و با والیان و رؤسای دیگر شعب رسمی در ارتباط بود تا این اداره، کنترل تمام خلافت خود را حفظ کند.
دوم:
در این ساختار تازه سهم عراقیها و شامیان هر کدام نیم بود. با گذشت زمان، عراقیها یکی پس از دیگری کشته میشدند تا اینکه سرانجام در سال ۲۰۲۳ میلادی ترکیه بر اساس اطلاعات استخباراتی خود، رهبر و خلیفۀ این گروه را در یکی از قریههای سوریه هدف قرار داد و از میان برداشت و سخنگویی به نام «ابوعمر» را زنده بازداشت کرد.
گروه داعش پس از کشته شدن وی، به مدت سه ماه به مشوره و بحث پرداخت. داعشیهای عراق از سومالی حمایت میکردند و داعشیان شامی میگفتند که خلیفه باید از شام باشد. از آنجا که بیشترین نظارت و قدرت در دست افریقاییها بود، پنج شعبۀ افریقایی در سومالی با شیخ عبدالقادر مؤمن بیعت کردند. شعبۀ خراسان و پاکستان نیز با وی بیعت خود را اعلام نمودند. تنها داعشیان شامی بودند که این را نمیپذیرفتند اما پس از مذاکرات فراوان، سرانجام بیعت با وی را پذیرفتند.
شیخ عبدالقادر مؤمن برای خود در صف نخست، یک داعشی عراقی به نام «شیخ ابو حذیفه» را به عنوان سخنگو برگزید. همچنین برای نظارت بر ادارۀ مکتبها یک داعشی شامی تعیین کرد که در سال ۲۰۲۴ به دست آمریکاییها کشته شد.
سوم:
اختلاف داعشیان شامی و عراقی از اینجا نیز آشکار میشود که در سال ۲۰۲۵ میلادی، نیروهای وزارت کشور سوریه و ائتلاف جهانی در الباب، شهر شرقی ولایت حلب عملیات مشترک امنیتی انجام دادند که در جریان آن، چهار عضو گروه داعش کشته شدند. در این عملیات یک رهبر بلندپایۀ داعش که سخنگوی رسمی گروه و تبعهٔ عراق است، زنده دستگیر شده است.
پس از این حمله، نیروهای ائتلاف در مرز ترکیه و سوریه شبی عملیات انجام دادند. به گفتهٔ منابع، در این عملیات یک داعشی شامی به نام عمران از میان برداشته شد. رسانههای عراقی در آن زمان گزارش دادند که این اطلاعات استخباراتی توسط نیروهای امنیتی عراق در اختیار نیروهای ائتلاف قرار گرفته بود.